Πανελλαδικές 2026 – Οικονομία Προσανατολισμού: Θέματα, Λύσεις & Ανάλυση Δυσκολίας (8 Ιουνίου)
Ολοκληρώθηκε σήμερα Δευτέρα 8 Ιουνίου 2026 η εξέταση στην Οικονομία Προσανατολισμού (Ομάδα Προσανατολισμού Σπουδών Οικονομίας & Πληροφορικής). Ακολουθούν τα θέματα, οι πλήρεις ενδεικτικές λύσεις και η ανάλυση βαθμού δυσκολίας.
📋 Επίσημα θέματα ΥΠΑΙΘΑ:
🎯 Βαθμός Δυσκολίας: 2,5/5 – Μέτρια/Εύκολη
Τα θέματα ήταν γενικά βατά και χωρίς εκπλήξεις. Τυπικό Σωστό/Λάθος, γραμμική ΚΠΔ, κλασικές συναρτήσεις ζήτησης-προσφοράς. Οι υπολογισμοί ήταν καθαροί. Μοναδική πρόκληση η ελαστικότητα τόξου (Δ3) και το «καπέλο» μαύρης αγοράς (Δ2). Αναμενόμενος μέσος: 14–16/20.
ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ – ΘΕΜΑ Α
Α1. Σωστό / Λάθος (15 μονάδες)
| # | Πρόταση | Απ. |
|---|---|---|
| α | Οι δαπάνες για καύσιμα ανήκουν στο σταθερό κόστος της επιχείρησης. | Λάθος |
| β | Το ΑΕΠ δεν περιλαμβάνει την αξία της παραγωγής που αφορά στην ιδιοκατανάλωση. | Σωστό |
| γ | Η επιχείρηση δεν προσφέρει για τιμές μικρότερες από το μέσο μεταβλητό κόστος. | Σωστό |
| δ | Το μέσο σταθερό κόστος παραμένει σταθερό, όταν μεταβάλλεται η παραγωγή. | Λάθος |
| ε | Πληθωρισμός 5% (2024) → 3% (2025): το γενικό επίπεδο τιμών μειώθηκε. | Λάθος |
α) Τα καύσιμα είναι μεταβλητό κόστος — η κατανάλωσή τους μεταβάλλεται ανάλογα με τον όγκο παραγωγής.
β) Η ιδιοκατανάλωση δεν περνάει από την αγορά, άρα δεν καταγράφεται στις αγοραίες συναλλαγές που μετρά το ΑΕΠ.
γ) Κάτω από το AVC η επιχείρηση δεν καλύπτει ούτε το μεταβλητό κόστος → σημείο διακοπής λειτουργίας (shutdown point).
δ) AFC = FC/Q → το μέσο σταθερό κόστος μειώνεται συνεχώς καθώς αυξάνεται η παραγωγή (επιμερισμός σταθερού κόστους).
ε) Ο ρυθμός πληθωρισμού μειώθηκε (αποπληθωρισμός ρυθμού), αλλά οι τιμές συνέχισαν να αυξάνονται — απλά με μικρότερο ρυθμό.
Α2. Μέσο Μεταβλητό Κόστος (5 μονάδες)
Δεδομένα: VC(60) = 120 χ.μ., VC(80) = 200 χ.μ. | Ζητείται: AVC(75)
Οριακό κόστος (MC) στο διάστημα [60, 80]:
MC = ΔVC / ΔQ = (200 − 120) / (80 − 60) = 80 / 20 = 4 χ.μ./μονάδα
VC(75) = VC(60) + MC × (75 − 60) = 120 + 4 × 15 = 180 χ.μ.
AVC(75) = 180 / 75 = 2,4 → Απάντηση: γ
Α3. Κρατικός Προϋπολογισμός (5 μονάδες)
| ΕΣΟΔΑ | ΔΑΠΑΝΕΣ | ||
|---|---|---|---|
| Φόροι περιουσίας | 145 | Δημόσιες επενδύσεις | 210 |
| Φόροι δαπάνης | 215 | Μισθοί δημ. υπαλλήλων | 320 |
| Φόροι εισοδήματος | 500 | Μεταβιβαστικές πληρωμές | 110 |
| Δασμοί εισαγόμενων | 90 | Στρατιωτικές δαπάνες | 300 |
| ΣΥΝΟΛΟ | 950 | ΣΥΝΟΛΟ | 940 |
Ισοζύγιο = 950 − 940 = +10 εκατ. €
Πλεονασματικός κατά 10 εκατ. € → Απάντηση: α
ΟΜΑΔΑ ΔΕΥΤΕΡΗ – ΘΕΜΑ Β
Β1. Οικονομικοί Κύκλοι (25 μονάδες)
α. Φάση Ύφεσης (9 μονάδες)
Η φάση της ύφεσης αρχίζει μετά το σημείο κορύφωσης (κορυφή) του οικονομικού κύκλου και χαρακτηρίζεται από: μείωση της συνολικής παραγωγής και του πραγματικού ΑΕΠ, αύξηση της ανεργίας, μείωση εισοδημάτων, κερδών και επενδύσεων, πτώση ζήτησης, μείωση ή στασιμότητα τιμών. Επικρατεί απαισιοδοξία μεταξύ επιχειρήσεων και καταναλωτών. Αν η ύφεση είναι παρατεταμένη, μεταπίπτει σε κατάθλιψη (βαθύ κατώτατο σημείο ή κοιλάδα).
α. Φάση Ανόδου / Άνθησης (9 μονάδες)
Η φάση της ανόδου ή άνθησης αρχίζει μετά το κατώτατο σημείο (κοιλάδα). Χαρακτηρίζεται από: αύξηση παραγωγής και πραγματικού ΑΕΠ, μείωση ανεργίας, αύξηση εισοδημάτων, κερδών, ζήτησης και επενδύσεων, αύξηση τιμών. Κυριαρχεί αισιοδοξία. Η παραγωγή ξεπερνά τα προηγούμενα επίπεδα μέχρι το νέο σημείο κορύφωσης, οπότε αρχίζει νέα ύφεση.
β. Διάγραμμα Οικονομικού Κύκλου (7 μονάδες)
Στον κατακόρυφο άξονα αποτυπώνεται το πραγματικό ΑΕΠ, στον οριζόντιο ο χρόνος. Μία ανοδική ευθεία αντιπροσωπεύει τη μακροχρόνια ανοδική τάση της οικονομίας. Γύρω από αυτήν κυμαίνεται η καμπύλη του οικονομικού κύκλου: Κορυφή → Ύφεση → Κοιλάδα → Άνοδος → Νέα Κορυφή (σε υψηλότερο σημείο).
ΟΜΑΔΑ ΤΡΙΤΗ – ΘΕΜΑ Γ: Καμπύλη Παραγωγικών Δυνατοτήτων
Γ1. Συμπλήρωση Πίνακα (6 μονάδες)
Συνδυασμός Α (όλοι 10.000 στο Ψ): X = 0, Ψ = 10.000 × 20 = 200.000
Συνδυασμός Β (5.000 σε κάθε αγαθό): X = 5.000 × 40 = 200.000, Ψ = 5.000 × 20 = 100.000
Συνδυασμός Γ (όλοι 10.000 στο Χ): X = 10.000 × 40 = 400.000, Ψ = 0
Κόστος Ευκαιρίας αγαθού Ψ: Για κάθε 1 μονάδα Ψ χρειάζεται 1/20 εργαζόμενος, ο οποίος θα παρήγαγε 40/20 = 2 μονάδες Χ. Άρα ΚΕΨ = 2 μονάδες Χ (σταθερό).
| Συνδυασμός | Αγαθό Χ | Αγαθό Ψ | ΚΕΨ |
|---|---|---|---|
| Α | 0 | 200.000 | — |
| 2 | |||
| Β | 200.000 | 100.000 | |
| 2 | |||
| Γ | 400.000 | 0 | |
Γ2. Αλγεβρικός Τύπος & Σχεδιασμός ΚΠΔ (5 μονάδες)
Χ/400.000 + Ψ/200.000 = 1
Ψ = 200.000 − ½Χ (ή Χ = 400.000 − 2Ψ)
Η ΚΠΔ είναι ευθεία γραμμή (σταθερό κόστος ευκαιρίας) με τεμνόμενα: Α(0, 200.000) και Γ(400.000, 0).
Γ3. Υπολογισμός ΑΕΠ (6 μονάδες)
Χ = 60.000 → Ψ = 200.000 − ½ × 60.000 = 200.000 − 30.000 = 170.000
ΑΕΠ = PX·X + PΨ·Ψ = 3 × 60.000 + 5 × 170.000 = 180.000 + 850.000
ΑΕΠ = 1.030.000 χ.μ.
Γ4. Ποσοστό Ανεργίας (8 μονάδες)
Εφικτός συνδυασμός (εντός ΚΠΔ): X = 40.000, Ψ = 140.000
Εργαζόμενοι στο Χ = 40.000/40 = 1.000
Εργαζόμενοι στο Ψ = 140.000/20 = 7.000
Σύνολο απασχολούμενων = 8.000 → Άνεργοι = 10.000 − 8.000 = 2.000
Ποσοστό ανεργίας = 2.000/10.000 × 100% = 20%
ΟΜΑΔΑ ΤΕΤΑΡΤΗ – ΘΕΜΑ Δ: Ζήτηση, Προσφορά & Ελαστικότητες
Δ1. Συναρτήσεις Ζήτησης & Προσφοράς (6 μονάδες)
Ζήτηση (γραμμική): Τέμνει P-άξονα στο 40 (Q=0) και Q-άξονα στο 80 (P=0).
P = 40 − Q/2 ⇒ QD = 80 − 2P
Στην ισορροπία Ε: PE = 10 → QE = 80 − 20 = 60
Προσφορά (γραμμική): QS = a + bP, εS = 2/3
εS = b × PE/QE → b × 10/60 = 2/3 → b = 4
60 = a + 4(10) → a = 20
QD = 80 − 2P | QS = 20 + 4P | Ε(60, 10)
Δ2. Ανώτατη Τιμή & Μαύρη Αγορά (5 μονάδες)
Ανώτατη τιμή PA → Προσφερόμενη ποσότητα: QS(PA) = 20 + 4PA
Στη μαύρη αγορά, η τιμή που είναι πρόθυμοι να πληρώσουν οι καταναλωτές (αντίστροφη ζήτηση):
PD = 40 − QS/2 = 40 − (20 + 4PA)/2 = 30 − 2PA
Μέγιστο «καπέλο» = PD − PA = 15:
(30 − 2PA) − PA = 15 → 30 − 3PA = 15 → 3PA = 15
PA = 5 χ.μ.
Δ3. Νέα Συνάρτηση Ζήτησης QD' (5 μονάδες)
Νέα ισορροπία Ε': (QE' = 80, PE' = 15). Σημείο Γ: (QΓ, PΓ = 10)
Ελαστικότητα τόξου Ε'Γ: εD = |ΔQ/ΔP| × (P₁+P₂)/(Q₁+Q₂) = 5/17
|(QΓ − 80)/(10 − 15)| × (15 + 10)/(80 + QΓ) = 5/17
(QΓ − 80)/5 × 25/(80 + QΓ) = 5/17
5(QΓ − 80)/(80 + QΓ) = 5/17 → (QΓ − 80)/(80 + QΓ) = 1/17
17QΓ − 1360 = 80 + QΓ → 16QΓ = 1440 → QΓ = 90
Κλίση νέας ζήτησης: (15 − 10)/(80 − 90) = 5/(−10) = −1/2
P − 15 = −½(Q − 80) → P = 55 − Q/2 → Q = 110 − 2P
QD' = 110 − 2P (Έλεγχος: P=15→Q=80 ✓, P=10→Q=90 ✓)
Δ4. Ποσοστιαία Μεταβολή Εισοδήματος (4 μονάδες)
Στην PE = 10: QD = 60, QD' = 90 → ΔQ = 30
%ΔQ = (30/60) × 100% = 50%
εΥ = %ΔQ / %ΔΥ → 2,5 = 50% / %ΔΥ
%ΔΥ = +20% (αύξηση εισοδήματος)
Το αγαθό είναι κανονικό (εY > 0) και μάλιστα πολυτελές (εY > 1).
Δ5. Κοινό Διάγραμμα (5 μονάδες)
Σε κοινό διάγραμμα P-Q σχεδιάζονται: η αρχική ζήτηση QD = 80 − 2P, η νέα ζήτηση QD' = 110 − 2P (δεξιά μετατόπιση), η προσφορά QS = 20 + 4P, τα σημεία ισορροπίας Ε(60, 10) και Ε'(80, 15), καθώς και το σημείο Γ(90, 10).
Οι λύσεις είναι ενδεικτικές. Κάθε απάντηση επιστημονικά τεκμηριωμένη είναι αποδεκτή (ΥΠΑΙΘΑ). Συντακτική Ομάδα EduPlus.gr