Το Σάββατο 7 Νοεμβρίου 2026 οι εκπαιδευτικοί της Δευτεροβάθμιας εκλέγουν τους αιρετούς τους στα ΠΥΣΔΕ, στα ΑΠΥΣΔΕ και στο ΚΥΣΔΕ. Εξηγούμε με απλά παραδείγματα ποιος ψηφίζει, πού ψηφίζει και πώς οι ψήφοι γίνονται έδρες.
Όπου τα ονόματα και οι αριθμοί δεν προέρχονται από πραγματικές εκλογές, το σημειώνουμε. Τα πραγματικά στοιχεία αφορούν το ΚΥΣΔΕ του 2020 και του 2024.
Τα βασικά
- Πότε: Σάββατο 7 Νοεμβρίου 2026, από τις 09:00 έως τις 17:00.
- Πώς: ηλεκτρονικά, μέσω του συστήματος «ΖΕΥΣ».
- Πόσες κάλπες: τρεις για κάθε εκλογέα, μία για κάθε συμβούλιο.
- Τι κρίνει το αποτέλεσμα: οι ψήφοι του συνδυασμού κρίνουν πόσες έδρες παίρνει. Οι σταυροί κρίνουν ποιοι υποψήφιοι τις καταλαμβάνουν.
1. Σε ποιες κάλπες ψηφίζω
Η Μαρία είναι μόνιμη φιλόλογος σε Γυμνάσιο της Διεύθυνσης ΔΕ Δ΄ Αθήνας. Το Σάββατο ψηφίζει σε τρεις ξεχωριστές κάλπες:
- στο ΠΥΣΔΕ Δ΄ Αθήνας, το συμβούλιο της Διεύθυνσής της,
- στο ΑΠΥΣΔΕ Αττικής, το συμβούλιο της Περιφέρειάς της,
- στο ΚΥΣΔΕ, το κεντρικό συμβούλιο του Υπουργείου.
Ο Γιώργος είναι αναπληρωτής μαθηματικός σε ΓΕΛ της Εύβοιας. Έχει κι αυτός δικαίωμα ψήφου. Ψηφίζει στο ΠΥΣΔΕ Ευβοίας, στο ΑΠΥΣΔΕ Στερεάς Ελλάδας και στο ΚΥΣΔΕ. Υποψήφιος όμως δεν μπορεί να γίνει. Υποψηφιότητα έχουν μόνο οι μόνιμοι εκπαιδευτικοί.
2. Πώς μπαίνω στην ψηφοφορία
Κάθε εκλογέας έχει έναν δωδεκαψήφιο κωδικό εκλογέα. Ας πάρουμε τον φανταστικό κωδικό 1234567 00045:
- τα επτά πρώτα ψηφία (1234567) δείχνουν τη Διεύθυνση Εκπαίδευσης,
- τα πέντε τελευταία (00045) δείχνουν ότι ο εκλογέας είναι 45ος στον πίνακα της Διεύθυνσης.
Το μήνυμα με τις οδηγίες φτάνει στο email που έχει καταχωρίσει το σχολείο στο myschool. Αν η Μαρία δεν βρει το μήνυμα, ελέγχει πρώτα τον φάκελο ανεπιθύμητης αλληλογραφίας. Μετά επικοινωνεί με τη Διεύθυνσή της.
Η ψήφος είναι μυστική. Κανένας υπάλληλος και κανένα μέλος Εφορευτικής Επιτροπής δεν μπορεί να συνδέσει την ψήφο με τον ψηφοφόρο.
3. Πώς μοιράζονται οι δύο έδρες
Κάθε συμβούλιο έχει δύο αιρετές έδρες. Για να καταλάβουμε πώς μοιράζονται, χρειαζόμαστε τρεις όρους:
- Έγκυρα ψηφοδέλτια: οι ψήφοι που μετρούν. Δεν περιλαμβάνουν τα άκυρα ή τα λευκά.
- Εκλογικό μέτρο: το όριο ψήφων που πρέπει να φτάσει ένας συνδυασμός για να πάρει έδρα. Σύμφωνα με το άρθρο 31 του π.δ. 1/2003, είναι το ένα τρίτο των έγκυρων ψηφοδελτίων.
- Υπόλοιπο: οι ψήφοι που μένουν σε έναν συνδυασμό αφού αφαιρέσουμε το εκλογικό μέτρο για την έδρα που πήρε.
Ο νόμος ορίζει τέσσερις κανόνες:
- Κάθε συνδυασμός που φτάνει ή ξεπερνά το εκλογικό μέτρο παίρνει μία έδρα.
- Αν μείνει μία έδρα, συγκρίνουμε το υπόλοιπο του συνδυασμού που πήρε την πρώτη έδρα με όλες τις ψήφους των άλλων συνδυασμών. Την έδρα παίρνει ο μεγαλύτερος αριθμός.
- Αν κανένας συνδυασμός δεν φτάσει το μέτρο, παίρνουν από μία έδρα ο πρώτος και ο δεύτερος συνδυασμός σε ψήφους.
- Αν δύο συνδυασμοί ισοψηφήσουν, η έδρα κρίνεται με κλήρωση.
Πραγματικό παράδειγμα: ΚΥΣΔΕ 2024
| Βήμα | Υπολογισμός |
|---|---|
| Έγκυρα ψηφοδέλτια | 26.723 |
| Εκλογικό μέτρο | 26.723 : 3 = περίπου 8.908 ψήφοι |
| Πρώτη έδρα | Μόνο η ΔΑΚΕ (11.749) ξεπερνά το μέτρο και παίρνει έδρα. Το υπόλοιπό της είναι 11.749 μείον 8.908, δηλαδή περίπου 2.841. |
| Δεύτερη έδρα | Συγκρίνουμε: υπόλοιπο ΔΑΚΕ 2.841, ΣΥΝΕΚ 8.524, ΠΕΚ 3.985. Μεγαλύτερος αριθμός έχουν οι ΣΥΝΕΚ. |
| Αποτέλεσμα | ΔΑΚΕ 1 έδρα, ΣΥΝΕΚ 1 έδρα |
Φανταστικό ΠΥΣΔΕ: ένας συνδυασμός παίρνει και τις δύο έδρες
Σε ένα ΠΥΣΔΕ μετρούν 2.000 έγκυρα ψηφοδέλτια. Ο συνδυασμός Α παίρνει 1.500, ο Β 300 και ο Γ 200. Το εκλογικό μέτρο είναι 2.000 : 3, δηλαδή περίπου 667.
- Ο Α ξεπερνά το μέτρο και παίρνει την πρώτη έδρα. Του μένει υπόλοιπο 1.500 μείον 667, δηλαδή 833.
- Για τη δεύτερη έδρα συγκρίνουμε: υπόλοιπο Α 833, Β 300, Γ 200.
- Ο Α έχει τον μεγαλύτερο αριθμό. Παίρνει και τη δεύτερη έδρα.
Κάτι ανάλογο έγινε στο ΚΥΣΔΕ το 2020. Η αποχή έφτασε περίπου το 93% και η ΔΑΚΕ πήρε και τις δύο θέσεις.
Φανταστικό ΠΥΣΔΕ: δύο συνδυασμοί κοντά
Πάλι 2.000 έγκυρα και μέτρο 667. Ο Α παίρνει 900, ο Β 800 και ο Γ 300. Ο Α και ο Β ξεπερνούν και οι δύο το μέτρο. Κάθε ένας παίρνει μία έδρα: μία στον Α και μία στον Β.
Φανταστικό ΠΥΣΔΕ: κανείς δεν φτάνει το μέτρο
Πάλι 2.000 έγκυρα και μέτρο 667. Ο Α παίρνει 600, ο Β 550, ο Γ 500 και ο Δ 350. Κανένας συνδυασμός δεν φτάνει τις 667 ψήφους. Τότε οι έδρες πάνε στους δύο πρώτους σε ψήφους: μία στον Α και μία στον Β. Ο Γ μένει χωρίς έδρα, αν και απέχει μόλις 50 ψήφους από τον Β.
4. Ποιος από τον συνδυασμό εκλέγεται
Σταυρός προτίμησης είναι η επιλογή που κάνει ο εκλογέας δίπλα στο όνομα του υποψηφίου που προτιμά. Οι σταυροί καθορίζουν τη σειρά των υποψηφίων μέσα στον συνδυασμό. Ας υποθέσουμε ότι ο φανταστικός συνδυασμός Β πήρε μία έδρα και οι υποψήφιοί του συγκέντρωσαν:
| Υποψήφιος | Σταυροί | Θέση |
|---|---|---|
| Ε. Παπαδοπούλου | 410 | Τακτικό μέλος |
| Κ. Νικολάου | 260 | Αναπληρωματικό μέλος |
| Δ. Γεωργίου | 130 | Επιλαχών |
Η Παπαδοπούλου έχει τους περισσότερους σταυρούς και γίνεται τακτικό μέλος. Ο Νικολάου έρχεται δεύτερος και γίνεται ο αναπληρωτής της. Το αναπληρωματικό μέλος παίρνει τη θέση του τακτικού όταν εκείνο λείπει από μια συνεδρίαση. Αν το τακτικό μέλος συνταξιοδοτηθεί ή μετατεθεί εκτός της περιοχής του συμβουλίου, ο αναπληρωτής γίνεται τακτικό μέλος έως το τέλος της θητείας.
Αν δύο υποψήφιοι του ίδιου συνδυασμού πάρουν τους ίδιους σταυρούς, η σειρά τους κρίνεται με κλήρωση. Στην κλήρωση μπορούν να είναι παρόντες οι ίδιοι οι υποψήφιοι και εκπρόσωπος της συνδικαλιστικής οργάνωσης.
5. Πόση άδεια παίρνει ο υποψήφιος
Ο Νίκος, μόνιμος φυσικός, είναι υποψήφιος για το ΑΠΥΣΔΕ της Περιφέρειάς του. Δικαιούται 3 ημέρες άδεια για την προεκλογική του ενημέρωση.
| Υποψήφιος για | Ημέρες άδειας |
|---|---|
| ΠΥΣΔΕ | 2 |
| ΑΠΥΣΔΕ | 3 |
| ΚΥΣΔΕ | 5 |
6. Τι γίνεται όταν δεν βγαίνουν αιρετοί
Σε ένα φανταστικό ΠΥΣΔΕ δεν κατεβαίνει κανένας υποψήφιος. Οι δύο θέσεις των αιρετών δεν μένουν κενές. Η Διοίκηση ορίζει στη θέση τους δύο διευθυντές σχολικών μονάδων ή δύο εκπαιδευτικούς με τουλάχιστον 15 χρόνια υπηρεσίας. Το ίδιο γίνεται αν οι εκλεγμένοι παραιτηθούν. Ο κανόνας αυτός ισχύει από τον Δεκέμβριο του 2020, με τον ν. 4763/2020.
7. Τι ακολουθεί μετά την κάλπη
- Οι Εφορευτικές Επιτροπές καταμετρούν τις ψήφους.
- Το Υπουργείο κυρώνει τα αποτελέσματα με υπουργική απόφαση.
- Ακολουθούν οι αποφάσεις για τη σειρά εκλογής και τον διορισμό των αιρετών.
- Τα νέα συμβούλια συγκροτούνται για τη νέα διετία. Η θητεία των σημερινών λήγει στις 31 Δεκεμβρίου 2026.
Με μια ματιά: ψηφίζω σε τρεις κάλπες. Μπαίνω με τον κωδικό που λαμβάνω στο email μου. Οι ψήφοι του συνδυασμού κρίνουν πόσες έδρες παίρνει. Οι σταυροί κρίνουν ποιος από τον συνδυασμό τις καταλαμβάνει.
Όλα για τις εκλογές αιρετών 2026
- Εκλογές αιρετών 2026: ΠΥΣΔΕ, ΑΠΥΣΔΕ, ΚΥΣΔΕ στις 7/11
Νομικό πλαίσιο, χρονολόγιο και αποτελέσματα 2016 έως 2024 - Εκλογές αιρετών 2026: Όλες οι ανακηρύξεις υποψηφίων
Οι υποψήφιοι ανά ΠΥΣΔΕ και ΑΠΥΣΔΕ - Εκλογές αιρετών 2026: 10.397 υποψηφιότητες, όλες οι παρατάξεις στην κάλπη
Στατιστικά των υποψηφιοτήτων - Εκλογές αιρετών 2026: Πώς βγαίνουν οι αιρετοί, με παραδείγματα (διαβάζετε τώρα)
Πηγές
- π.δ. 1/2003 (Α΄ 1), άρθρα 10 και 31
- Απόφαση αποτελεσμάτων ΚΥΣΔΕ 2024
- Αποτελέσματα ΚΥΣΔΕ και ΚΥΣΠΕ 2020