Έντεκα διευκρινίσεις για τις σχολικές εκδρομές και τις λοιπές εκπαιδευτικές δράσεις εκτός σχολικής μονάδας έδωσε το Υπουργείο Παιδείας με εγκύκλιο της 5ης Οκτωβρίου 2026. Οι περισσότερες μειώνουν τα έγγραφα που πρέπει να συγκεντρώνει και να αποστέλλει κάθε σχολείο. Η σύγκριση με το κείμενο των υπουργικών αποφάσεων δείχνει όμως ότι σε αρκετά σημεία η εγκύκλιος δεν διευκρινίζει, αλλά διορθώνει.
Η εγκύκλιος έχει αριθμό πρωτοκόλλου 132076/ΓΔ4/05-10-2026 (ΑΔΑ: ΨΒΧΟ46ΝΚΠΔ-5ΔΣ), φέρει την υπογραφή του Γενικού Γραμματέα Ιωάννη Παπαδομαρκάκη και εκδόθηκε, όπως αναφέρει, ύστερα από ερωτήματα που τέθηκαν στην υπηρεσία. Αφορά την εφαρμογή των δύο νέων υπουργικών αποφάσεων του Αυγούστου:
- Φ.12/109328/Δ1/19-08-2026 (Β΄ 5344) για την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση
- 109113/ΓΔ4/19-08-2026 (Β΄ 5237) για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση
Απευθύνεται σε Περιφερειακές Διευθύνσεις, Διευθύνσεις Εκπαίδευσης, Συμβούλους Εκπαίδευσης και σε όλες τις σχολικές μονάδες, δημόσιες και ιδιωτικές.
Τι αλλάζει στην πράξη για τα σχολεία
- Μία απόφαση Συλλόγου Διδασκόντων μπορεί να καλύπτει όλες τις δράσεις του τριμήνου, του τετραμήνου ή του σχολικού έτους.
- Μία ενημέρωση προς τη Διεύθυνση Εκπαίδευσης για το σύνολο των προγραμματισμένων δράσεων.
- Μία πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος για πολλές ή όλες τις δράσεις.
- Ένας φάκελος δικαιολογητικών ανά τουριστικό γραφείο για όλο το σχολικό έτος.
- Χωρίς άδειες λειτουργίας όταν η δράση γίνεται σε δημόσιο φορέα ή χώρο.
- Χωρίς τουριστικό γραφείο όταν η μετακίνηση γίνεται με μέσα μαζικής μεταφοράς.
Οι 11 διευκρινίσεις, σημείο προς σημείο
Σε κάθε σημείο σημειώνεται η διάταξη που αφορά, τι προβλέπει η υπουργική απόφαση και τι διευκρινίζει η εγκύκλιος.
1. Δεύτερη δράση τον ίδιο μήνα (μόνο Πρωτοβάθμια)
Διάταξη: άρθρο 3 παρ. 3 της ΥΑ Π.Ε.
Τι προβλέπει η ΥΑ: εντός του ίδιου μήνα δεν πραγματοποιούνται περισσότερες της μίας δράσεις των περιπτώσεων ii, iii και iv ανά τμήμα (διδακτικές επισκέψεις, επισκέψεις στη Βουλή των Ελλήνων, επισκέψεις στο πλαίσιο εγκεκριμένων προγραμμάτων και σε Κέντρα Καινοτομίας).
Τι διευκρινίζεται: μπορεί να γίνει και δεύτερη δράση τον ίδιο μήνα για κάθε τμήμα, εφόσον αιτιολογείται τεκμηριωμένα με απόφαση του Συλλόγου Διδασκόντων και τηρείται το όριο της παρ. 2, δηλαδή έως εννέα τέτοιες δράσεις ανά τμήμα το διδακτικό έτος.
2. Διάρκεια επισκέψεων στο εξωτερικό
Διάταξη: άρθρο 10 παρ. 2α και 2β της ΥΑ Π.Ε., άρθρο 11 παρ. 2α και 2β της ΥΑ Δ.Ε.
Τι προβλέπει η ΥΑ: έως επτά ημέρες για μετάβαση σε ευρωπαϊκό ή μεσογειακό κράτος και έως δέκα ημέρες για κράτος εκτός Ευρώπης ή Μεσογείου, συμπεριλαμβανομένων των αργιών.
Τι διευκρινίζεται: η ανώτατη διάρκεια αφορά κάθε δράση ξεχωριστά και όχι το σύνολο των δράσεων.
3. Άδειες λειτουργίας των χώρων υποδοχής
Διάταξη: άρθρο 13 παρ. 7 της ΥΑ Π.Ε., άρθρο 14 παρ. 7 της ΥΑ Δ.Ε.
Τι προβλέπει η ΥΑ: όταν η δράση γίνεται σε οργανωμένους χώρους, η Επιτροπή Οργάνωσης και Υλοποίησης μεριμνά για τη λήψη αντιγράφων των αδειών νόμιμης λειτουργίας των εγκαταστάσεων και των παρεχόμενων υπηρεσιών.
Τι διευκρινίζεται: τα αντίγραφα ζητούνται μόνο όταν η δράση γίνεται σε ιδιωτικούς χώρους ή οι υπηρεσίες παρέχονται από ιδιωτικούς φορείς. Ζητείται επιπλέον υπεύθυνη δήλωση του εκπροσώπου του ιδιωτικού φορέα με το εξής περιεχόμενο:
«Ο χώρος διαθέτει όλες τις νόμιμες άδειες λειτουργίας και πυρασφάλειας σε ισχύ και πληροί τις προδιαγραφές που απαιτούνται για τη φιλοξενία μαθητών/τριών. Τα υποβληθέντα δικαιολογητικά είναι ακριβή και αληθή.»
Για δράσεις σε δημόσιους φορείς και χώρους δεν υπάρχει υποχρέωση να ζητούνται τα παραπάνω.
4. Απόφαση του Συλλόγου Διδασκόντων
Διάταξη: άρθρο 14 παρ. 1 της ΥΑ Π.Ε., άρθρο 15 παρ. 1 της ΥΑ Δ.Ε.
Τι προβλέπει η ΥΑ: για κάθε εκπαιδευτική δράση εκτός σχολικής μονάδας απαιτείται απόφαση του Συλλόγου Διδασκόντων με αιτιολόγηση της επιλογής του προορισμού.
Τι διευκρινίζεται: η απόφαση μπορεί να αφορά περισσότερες από μία προγραμματισμένες δράσεις ή και το σύνολο των δράσεων του τριμήνου, του τετραμήνου ή του σχολικού έτους.
5. Ενημέρωση της Διεύθυνσης Εκπαίδευσης
Διάταξη: άρθρο 15 παρ. 3 της ΥΑ Π.Ε., άρθρο 16 παρ. 3 της ΥΑ Δ.Ε.
Τι προβλέπει η ΥΑ: στην Πρωτοβάθμια, ηλεκτρονική ενημέρωση του Προϊσταμένου Εκπαιδευτικών Θεμάτων τουλάχιστον τρεις εργάσιμες ημέρες πριν από κάθε εκπαιδευτική επίσκεψη. Στη Δευτεροβάθμια, ηλεκτρονική ενημέρωση της Διεύθυνσης τουλάχιστον δύο εργάσιμες ημέρες πριν από κάθε δράση εσωτερικού χωρίς διανυκτέρευση.
Τι διευκρινίζεται: η ενημέρωση μπορεί να γίνεται άπαξ για το σύνολο των προγραμματισμένων δράσεων. Αν αλλάξει ο προγραμματισμός, το σχολείο οφείλει να την επικαιροποιήσει.
6. Δικαιολογητικά τουριστικών γραφείων
Διάταξη: άρθρο 21 της ΥΑ Π.Ε., άρθρο 22 της ΥΑ Δ.Ε.
Τι προβλέπει η ΥΑ: οι προϋποθέσεις συμμετοχής της παρ. 1 αποδεικνύονται με τα έγγραφα της παρ. 2 (υπεύθυνη δήλωση μέσω gov.gr, άδεια τουρισμού, νομιμοποιητικά έγγραφα, ασφάλιση αστικής ευθύνης, φορολογική και ασφαλιστική ενημερότητα, πιστοποιητικό Γ.Ε.ΜΗ., καταχώριση στο Μητρώο Πραγματικών Δικαιούχων), τα οποία υποβάλλονται κατά τον χρόνο υποβολής της προσφοράς.
Τι διευκρινίζεται: τα έγγραφα αυτά υποβάλλονται άπαξ ανά σχολικό έτος από κάθε συνεργαζόμενο τουριστικό γραφείο. Για την έκδοση των αποδεικτικών φορολογικής και ασφαλιστικής ενημερότητας χρησιμοποιείται ο Α.Φ.Μ. της οικείας Διεύθυνσης Εκπαίδευσης.
7. Πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος
Διάταξη: άρθρο 22 παρ. 1 της ΥΑ Π.Ε., άρθρο 23 παρ. 1 της ΥΑ Δ.Ε.
Τι προβλέπει η ΥΑ: όταν χρησιμοποιείται μισθωμένο όχημα σε μετακίνηση χωρίς διανυκτέρευση, αναρτάται πρόσκληση στην ιστοσελίδα του σχολείου τουλάχιστον πέντε εργάσιμες ημέρες πριν από τη λήξη υποβολής προσφορών, με προορισμό, πρόγραμμα, διάρκεια, αριθμό συμμετεχόντων, προδιαγραφές του μέσου και λοιπές υπηρεσίες.
Τι διευκρινίζεται: η πρόσκληση μπορεί να αφορά περισσότερες από μία ή και το σύνολο των προγραμματισμένων δράσεων.
8. Πρόσθετη ασφάλιση ατυχήματος ή ασθένειας
Διάταξη: άρθρο 22 παρ. 3 περ. vi της ΥΑ Π.Ε., άρθρο 23 παρ. 3 περ. vi της ΥΑ Δ.Ε.
Τι προβλέπει η ΥΑ: για την υπογραφή της σύμβασης ο ανάδοχος προσκομίζει, μεταξύ άλλων, ασφάλιση επαγγελματικής αστικής ευθύνης και πρόσθετη ασφάλιση κάλυψης εξόδων σε περίπτωση ατυχήματος ή ασθένειας των συμμετεχόντων.
Τι διευκρινίζεται: στις μετακινήσεις χωρίς διανυκτέρευση η πρόσθετη ασφάλιση αφορά μόνο την ημερήσια εκπαιδευτική επίσκεψη στην Πρωτοβάθμια και την ημερήσια εκπαιδευτική εκδρομή στη Δευτεροβάθμια.
9. Τροχονομικός έλεγχος
Διάταξη: άρθρο 24 παρ. 3 της ΥΑ Π.Ε., άρθρο 25 παρ. 3 της ΥΑ Δ.Ε.
Τι προβλέπει η ΥΑ: για δράσεις με τουριστικά λεωφορεία ο Διευθυντής ενημερώνει εγγράφως τη Διεύθυνση Τροχαίας και αποστέλλει, τουλάχιστον τρεις ημέρες πριν από την αναχώρηση, ηλεκτρονικά αντίγραφα των εγγράφων του οχήματος και του οδηγού.
Τι διευκρινίζεται: για τον τροχονομικό έλεγχο ισχύουν όσα ορίζουν οι εγκύκλιοι Φ1/19577/ΓΔ4/23-02-2024 (ΑΔΑ: 63Α246ΝΚΠΔ-ΙΦΕ), Φ1/31639/ΓΔ4/28-03-2024 (ΑΔΑ: 9ΣΠΥ46ΝΚΠΔ-ΑΩΛ) και Φ1/41804/ΓΔ4/19-04-2024 (ΑΔΑ: 6ΕΔ146ΝΚΠΔ-Ψ2Ψ).
10. Ευρωπαϊκή Κάρτα Ασφάλισης Ασθένειας (ΕΚΑΑ)
Διάταξη: άρθρο 24 παρ. 9 της ΥΑ Π.Ε., άρθρο 25 παρ. 9 της ΥΑ Δ.Ε.
Τι προβλέπει η ΥΑ: για δράσεις σε χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης οι γονείς ή κηδεμόνες μεριμνούν για την έκδοση ΕΚΑΑ. Αν ο μαθητής διαθέτει ιδιωτική ασφάλιση, μπορούν να καταθέσουν υπεύθυνη δήλωση με αντίγραφο του συμβολαίου ή βεβαίωση του ασφαλιστικού φορέα.
Τι διευκρινίζεται: όταν η ΕΚΑΑ δεν μπορεί να εκδοθεί επειδή ο μαθητής υπάγεται στη νομοθεσία για τους ανασφάλιστους και τις ευάλωτες κοινωνικές ομάδες (άρθρο 33 του ν. 4368/2016), ο γονέας ή κηδεμόνας υποβάλλει στον Διευθυντή υπεύθυνη δήλωση ότι δεν διαθέτει ιδιωτική ασφάλιση. Για τη συμμετοχή του μαθητή αποφασίζει ο Σύλλογος Διδασκόντων.
11. Μετακίνηση με μέσα μαζικής μεταφοράς
Διάταξη: η εγκύκλιος δεν παραπέμπει σε συγκεκριμένο άρθρο.
Τι διευκρινίζεται: όταν οι μαθητές μετακινούνται στον τόπο της δράσης με μέσα μαζικής μεταφοράς, δεν απαιτείται συμμετοχή τουριστικού γραφείου ούτε υποβολή των σχετικών δικαιολογητικών.
Τέσσερα σημεία που προσθέτουν στο κείμενο των ΥΑ
Από τη σύγκριση της εγκυκλίου με το κείμενο των δύο υπουργικών αποφάσεων προκύπτει ότι σε τέσσερα σημεία η εγκύκλιος εισάγει ρύθμιση που δεν υπάρχει στο ΦΕΚ:
- Σημείο 1: η ΥΑ της Πρωτοβάθμιας ορίζει ότι δεν πραγματοποιούνται περισσότερες της μίας δράσεις τον ίδιο μήνα και δεν προβλέπει εξαίρεση. Η δυνατότητα δεύτερης δράσης με απόφαση του Συλλόγου εισάγεται με την εγκύκλιο.
- Σημείο 3: η υπεύθυνη δήλωση του εκπροσώπου του ιδιωτικού φορέα είναι νέο δικαιολογητικό. Η διάκριση ανάμεσα σε ιδιωτικούς και δημόσιους χώρους δεν υπάρχει στο κείμενο της ΥΑ, που αναφέρεται γενικά σε οργανωμένους χώρους.
- Σημείο 6: η ΥΑ συνδέει την υποβολή των δικαιολογητικών με τον χρόνο υποβολής κάθε προσφοράς. Η υποβολή άπαξ ανά σχολικό έτος ορίζεται με την εγκύκλιο.
- Σημείο 10: η ΥΑ δεν ρυθμίζει την περίπτωση του μαθητή που δεν μπορεί να εκδώσει ΕΚΑΑ. Η διαδικασία με την υπεύθυνη δήλωση και την απόφαση του Συλλόγου ορίζεται με την εγκύκλιο.
Αξιολόγηση: διόρθωση και όχι διευκρίνιση
Στην πράξη οι έντεκα ρυθμίσεις λειτουργούν προς όφελος των σχολείων. Ο τίτλος «διευκρινιστικές οδηγίες» όμως δεν αποδίδει αυτό που κάνει η εγκύκλιος. Όταν η υπουργική απόφαση ορίζει ότι δεν πραγματοποιούνται περισσότερες της μίας δράσεις τον μήνα και η εγκύκλιος επιτρέπει δεύτερη, το κείμενο δεν ερμηνεύεται, αλλάζει.
Τι κερδίζουν τα σχολεία
- Λιγότερη επανάληψη: μία απόφαση, μία ενημέρωση, μία πρόσκληση και ένας φάκελος τουριστικού γραφείου τον χρόνο, αντί για τα ίδια έγγραφα σε κάθε έξοδο.
- Μέσα μαζικής μεταφοράς: μια επίσκεψη με λεωφορείο γραμμής ή μετρό δεν περνά πλέον από τη διαδικασία του τουριστικού γραφείου.
- Πρόσθετη ασφάλιση: περιορίζεται στην ημερήσια εκδρομή και δεν απαιτείται στις υπόλοιπες μετακινήσεις χωρίς διανυκτέρευση.
- Δημόσιοι χώροι: το σχολείο δεν χρειάζεται να ζητά άδεια λειτουργίας από δημόσιο μουσείο ή δημόσιο φορέα.
Πού υπάρχουν επιφυλάξεις
- Το εργαλείο: η εγκύκλιος είναι ερμηνευτικό κείμενο και δεν τροποποιεί κανονιστική απόφαση δημοσιευμένη σε ΦΕΚ. Στα σημεία 1, 3 και 6 λέει κάτι διαφορετικό από το γράμμα της ΥΑ. Ο Διευθυντής που την εφαρμόζει ακολουθεί οδηγία της υπηρεσίας του, σε περίπτωση όμως ατυχήματος ή ελέγχου το κείμενο που ισχύει είναι αυτό του ΦΕΚ. Η ασφαλής λύση είναι η τροποποίηση των δύο υπουργικών αποφάσεων.
- Ο ανασφάλιστος μαθητής: στο σημείο 10 ο Σύλλογος Διδασκόντων καλείται να αποφασίσει χωρίς κανένα κριτήριο. Αν εγκρίνει τη συμμετοχή, αναλαμβάνει τον κίνδυνο. Αν την αρνηθεί, αποκλείει μαθητή που ανήκει σε ευάλωτη ομάδα. Το ζήτημα δεν λύνεται, μεταφέρεται στο σχολείο.
- Η ευθύνη καταλληλότητας: η ΥΑ εξακολουθεί να ορίζει τον Υπεύθυνο (Π.Ε.) ή τον Αρχηγό (Δ.Ε.) της δράσης αρμόδιο για τον έλεγχο του χώρου υποδοχής. Τα έγγραφα λιγοστεύουν, η ευθύνη όχι.
Τι χρειάζεται προσοχή
- Δικαιολογητικά για τη σύμβαση: το «άπαξ ανά σχολικό έτος» αφορά τα έγγραφα της παρ. 2 των άρθρων 21 (Π.Ε.) και 22 (Δ.Ε.). Τα δικαιολογητικά για την υπογραφή της σύμβασης, κατά την παρ. 3 των άρθρων 22 (Π.Ε.) και 23 (Δ.Ε.), πρέπει να έχουν εκδοθεί το τελευταίο τρίμηνο πριν από την υποβολή τους. Η εγκύκλιος δεν μεταβάλλει τη ρύθμιση αυτή.
- Ενιαία πρόσκληση: τα υποχρεωτικά στοιχεία της πρόσκλησης (προορισμός και πρόγραμμα, διάρκεια, αριθμός συμμετεχόντων, προδιαγραφές του μέσου, λοιπές υπηρεσίες) εξακολουθούν να απαιτούνται για κάθε δράση που περιλαμβάνει.
- Ενημέρωση άπαξ: η διευκρίνιση παραπέμπει στην παρ. 3 των άρθρων 15 (Π.Ε.) και 16 (Δ.Ε.). Στη Δευτεροβάθμια η παράγραφος αυτή αφορά τις δράσεις εσωτερικού χωρίς διανυκτέρευση.
- Όριο δράσεων στην Πρωτοβάθμια: η δεύτερη δράση τον ίδιο μήνα δεν αυξάνει το ετήσιο όριο των εννέα δράσεων των περιπτώσεων ii, iii και iv ανά τμήμα.
Το πλήρες κείμενο της εγκυκλίου: ΑΔΑ: ΨΒΧΟ46ΝΚΠΔ-5ΔΣ στη Διαύγεια