Πανελλαδικές 2026: 13.187 θέσεις έμειναν ακάλυπτες στην Τριτοβάθμια – Χαρτογράφηση ανά κατηγορία σπουδών

Συνολικά 13.187 θέσεις της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης έμειναν φέτος χωρίς φοιτητή, όπως προκύπτει από την επεξεργασία των αναλυτικών στοιχείων των βάσεων εισαγωγής 2026. Από τις 76.793 θέσεις που διατέθηκαν συνολικά και από τα έξι κανάλια εισαγωγής (ΓΕΛ 90% και 10%, ΕΠΑΛ 90% και 10%, σε ημερήσια και εσπερινά), καλύφθηκαν οι 63.609 — ποσοστό κάλυψης 82,8%. Με άλλα λόγια, περίπου 1 στις 6 θέσεις των ελληνικών ΑΕΙ δεν βρήκε δικαιούχο, την ίδια στιγμή που χιλιάδες υποψήφιοι έμειναν εκτός Τριτοβάθμιας λόγω της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής.

Η συνολική εικόνα ανά σύστημα εισαγωγής

Η κατανομή των κενών δεν είναι ομοιόμορφη. Το μεγαλύτερο μέρος προέρχεται από τη γενική σειρά των ΓΕΛ, όμως το πιο αποκαλυπτικό εύρημα κρύβεται στην κατηγορία του 10%: όσο «παλιώνει» ο βαθμός, τόσο περισσότερες θέσεις χάνονται. Οι υποψήφιοι με βαθμό 2025 κάλυψαν το 79% των θέσεών τους, ενώ όσοι διεκδίκησαν θέση με βαθμό 2024 μόλις το 51,2%:

Αξιοσημείωτο είναι ότι το σύστημα των ΕΠΑΛ εμφανίζει συνολικά την υψηλότερη κάλυψη, γεγονός που αναδεικνύει τη σταθερή ζήτηση των αποφοίτων επαγγελματικής εκπαίδευσης για τα τμήματα στα οποία έχουν πρόσβαση.

Ποιες κατηγορίες σπουδών «αιμορραγούν»

Η ομαδοποίηση των 453 τμημάτων σε 13 κατηγορίες σπουδών αποκαλύπτει το βαθύτερο πρόβλημα: οι Ανθρωπιστικές Επιστήμες, οι Φιλολογίες και οι Θεολογικές Σχολές συγκεντρώνουν σχεδόν το ένα τέταρτο του συνόλου των κενών, με ποσοστό ακάλυπτων θέσεων που αγγίζει το 44,6%.

Οι 10 σχολές με τις περισσότερες ακάλυπτες θέσεις

Στην κορυφή της λίστας βρίσκεται η Σχολή Μηχανικών των Ακαδημιών Εμπορικού Ναυτικού, με 424 κενές θέσεις αθροιστικά και στα έξι κανάλια εισαγωγής — εύρημα με ιδιαίτερη σημασία για το ναυτικό επάγγελμα, τη στιγμή που η ελληνόκτητη ναυτιλία αναζητά απεγνωσμένα αξιωματικούς:

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Μαθηματικού της Σάμου, όπου καλύφθηκε μόλις το 2% των θέσεων (4 φοιτητές σε 167 θέσεις), ενώ τη θλιβερή πρωτιά της μηδενικής κάλυψης κατέχει το Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Ηρακλείου Κρήτης: 49 θέσεις, κανένας επιτυχών. Οι βάσεις εισαγωγής επιβεβαιώνουν το μέγεθος του προβλήματος: στη Σχολή Μηχανικών των Α.Ε.Ν. ο τελευταίος επιτυχών εισήχθη με μόλις 8.300 μόρια και σε τέσσερις ακόμη σχολές του πίνακα η βάση δεν ξεπέρασε τις 11.000 — ένδειξη ότι όσοι πέρασαν το «φράγμα» της ΕΒΕ εισήχθησαν σχεδόν αυτόματα, ενώ οι θέσεις που περίσσεψαν δεν είχαν πλέον διεκδικητές.

Το ειδικό βάρος των «καθηγητικών» σχολών

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την εκπαιδευτική κοινότητα παρουσιάζει η εικόνα στις λεγόμενες «καθηγητικές» σχολές — τα τμήματα που τροφοδοτούν τους κλάδους εκπαιδευτικών της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας. Στο σύνολό τους διέθεσαν 20.100 θέσεις και άφησαν 5.024 κενά (25%) — περισσότερα από το ένα τρίτο του συνόλου των κενών της χώρας. Η εσωτερική τους διαφοροποίηση, όμως, είναι αποκαλυπτική:

Στρατιωτικές Σχολές & Σώματα Ασφαλείας: πλήρη σχεδόν παντού – εκτός από το Πολεμικό Ναυτικό

Οι 34 Στρατιωτικές Σχολές και οι Σχολές των Σωμάτων Ασφαλείας διέθεσαν φέτος 2.965 θέσεις και εμφανίζουν από τις υψηλότερες καλύψεις όλων των κατηγοριών: 229 κενά (7,7%). Είκοσι δύο σχολές — μεταξύ αυτών η Σχολή Αστυφυλάκων, η Σχολή Πυροσβεστών, οι Σχολές του Λιμενικού, οι Αξιωματικών ΕΛ.ΑΣ. και όλα τα τμήματα ΣΣΑΣ — κάλυψαν το 100% των 1.742 θέσεών τους. Η εικόνα όμως κρύβει μια εντυπωσιακή εξαίρεση: τα 163 από τα 229 κενά — το 71% — εντοπίζονται στις δύο σχολές του Πολεμικού Ναυτικού, τη ΣΜΥΝ και τη ΣΝΔ.

Πού οφείλονται τα κενά: Οι έξι αιτίες του φαινομένου

1. Η Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής (ΕΒΕ)

Ο σημαντικότερος μεμονωμένος παράγοντας. Από την καθιέρωσή της το 2021 (ν. 4777/2021), η ΕΒΕ λειτουργεί ως «ακαδημαϊκό φίλτρο» που αποκλείει τους υποψηφίους οι οποίοι δεν συγκεντρώνουν το ελάχιστο σταθμισμένο όριο (συντελεστής 0,8–1,2 επί τον μέσο όρο των βαθμολογιών), ακόμη κι όταν υπάρχουν χιλιάδες διαθέσιμες θέσεις. Αναλύσεις εκπαιδευτικών ερευνητών για το 2025 απέδωσαν στην ΕΒΕ πάνω από το 85% των κενών θέσεων — ποσοστό που στα περιφερειακά ιδρύματα εκτός Αθήνας και Θεσσαλονίκης αγγίζει το 92–95%. Το παράδοξο είναι προφανές: υποψήφιοι που εξετάστηκαν αποκλείονται από τη διεκδίκηση θέσης, ενώ τα αμφιθέατρα μένουν άδεια. Το φαινόμενο κορυφώνεται στην κατηγορία του 10%, όπου οι βαθμολογίες προηγούμενων ετών «τρέχουν» με τις φετινές ΕΒΕ: με βαθμό 2025 η κάλυψη φθάνει το 79%, με βαθμό 2024 όμως καταρρέει στο 51% — όσο παλαιότερος ο βαθμός, τόσο ψηλότερο το εμπόδιο.

2. Το δημογραφικό: λιγότεροι υποψήφιοι για ίδιες θέσεις

Στις φετινές Πανελλαδικές συμμετείχαν 89.032 υποψήφιοι (75.109 ΓΕΛ και 13.923 ΕΠΑΛ) — αριθμός που βαίνει σταθερά μειούμενος, καθώς στις εξετάσεις φθάνουν πλέον οι «λειψές» γενιές της δεκαετίας της κρίσης. Η υπογεννητικότητα του 2008–2012 μεταφράζεται σήμερα σε μικρότερες σχολικές κοορτές, την ώρα που ο συνολικός αριθμός των προσφερόμενων θέσεων παραμένει σχεδόν αμετάβλητος. Η ψαλίδα υποψηφίων–θέσεων στενεύει χρόνο με τον χρόνο και το πρόβλημα θα οξυνθεί περαιτέρω την επόμενη πενταετία.

3. Η γεωγραφία: τα περιφερειακά τμήματα και το κόστος φοίτησης

Τα κενά δεν κατανέμονται τυχαία στον χάρτη. Σάμος, Καστοριά, Φλώρινα, Δράμα, Ορεστιάδα, Καρπενήσι, Άμφισσα — τμήματα σε απομακρυσμένες πόλεις χωρίς φοιτητική «κρίσιμη μάζα» βλέπουν τις θέσεις τους να μένουν συστηματικά ακάλυπτες. Η στεγαστική κρίση λειτουργεί πολλαπλασιαστικά: με ενοίκια που έχουν εκτοξευθεί και κόστος διαβίωσης που ξεπερνά τα 800–1.000 ευρώ μηνιαίως, πολλές οικογένειες αδυνατούν να στηρίξουν σπουδές μακριά από τον τόπο κατοικίας. Οι υποψήφιοι πλέον δηλώνουν σχεδόν αποκλειστικά σχολές κοντά στο σπίτι τους, ακόμη και με χαμηλότερη ακαδημαϊκή προτίμηση.

4. Νέες τάσεις στις επιλογές: η αγορά εργασίας ως πυξίδα

Οι επιλογές των υποψηφίων αποτυπώνουν μια ψυχρή, σχεδόν «επενδυτική» λογική: Ιατρικές, Ψυχολογίες, Νομικές, Παιδαγωγικά και Στρατιωτικές Σχολές — τμήματα με σαφή επαγγελματική διέξοδο ή κατοχυρωμένα επαγγελματικά δικαιώματα — γεμίζουν ασφυκτικά, ενώ πτυχία με ασαφείς προοπτικές απαξιώνονται στη συνείδηση υποψηφίων και γονέων. Είναι χαρακτηριστικό ότι ακόμη και περιφερειακά τμήματα Πληροφορικής και Πολυτεχνικών εμφανίζουν υψηλά κενά όταν δεν συνοδεύονται από ισχυρό brand ιδρύματος. Η πτωτική τάση στο 1ο και το 4ο επιστημονικό πεδίο που κατέγραψαν οι φετινές βάσεις επιβεβαιώνει τη μετατόπιση αυτή.

5. Ο νέος ανταγωνισμός: μη κρατικά πανεπιστήμια, κολέγια και εξωτερικό

Το 2026 αποτελεί έτος-τομή: μόλις μία ημέρα μετά την ανακοίνωση των βάσεων υπογράφηκαν οι πρώτες επτά άδειες λειτουργίας μη κρατικών, μη κερδοσκοπικών πανεπιστημίων (παραρτημάτων Ν.Π.Π.Ε.), τα οποία θα υποδεχθούν φοιτητές από το ακαδημαϊκό έτος 2026-27. Σε συνδυασμό με τα κολέγια-παραρτήματα ξένων ιδρυμάτων και τη σταθερή εκροή περίπου 30.000–40.000 Ελλήνων φοιτητών προς πανεπιστήμια του εξωτερικού (Κύπρος, Ολλανδία, Ηνωμένο Βασίλειο, Βουλγαρία), διαμορφώνεται για πρώτη φορά ένα πραγματικά ανταγωνιστικό περιβάλλον, στο οποίο το δημόσιο πανεπιστήμιο δεν αποτελεί πλέον μονόδρομο — ιδίως για οικογένειες που μπορούν να επωμιστούν δίδακτρα αντί για το κόστος μετεγκατάστασης σε περιφερειακή πόλη.

6. Ειδικές περιπτώσεις: το ναυτικό επάγγελμα και οι ιερατικές σπουδές

Δύο κατηγορίες συνιστούν αυτοτελή προβλήματα εθνικής σημασίας. Το ναυτικό επάγγελμα, στρατιωτικό και εμπορικό, εμφανίζει συνολικά 720 κενά: οι Α.Ε.Ν. με 557 κενά και κάλυψη μόλις 70,5%, και οι σχολές του Πολεμικού Ναυτικού (ΣΜΥΝ, ΣΝΔ) με 163 κενά — τη στιγμή που όλες σχεδόν οι υπόλοιπες στρατιωτικές και αστυνομικές σχολές γεμίζουν στο 100%. Η εικόνα αποτυπώνει την αποστροφή των νέων προς τη θάλασσα — παρά τις κορυφαίες αποδοχές του κλάδου — λόγω των συνθηκών εργασίας, της μακράς απουσίας και, δευτερευόντως, των γεωπολιτικών εντάσεων στις θαλάσσιες οδούς (Ερυθρά Θάλασσα, Ουκρανία) που έχουν αναδείξει τους κινδύνους του επαγγέλματος, τόσο του εμπορικού όσο και του πολεμικού στόλου. Αντίστοιχα, οι Θεολογικές και Ιερατικές Σχολές (78,3% κενά, με το Ηράκλειο να μην εισάγει ούτε έναν σπουδαστή σε 49 θέσεις) αποτυπώνουν τη ραγδαία συρρίκνωση του ενδιαφέροντος για τον ιερατικό και κατηχητικό προσανατολισμό στις νεότερες γενιές.

Συμπεράσματα: ώρα αποφάσεων για τον ακαδημαϊκό χάρτη

Τα 13.187 κενά του 2026 δεν είναι στατιστική λεπτομέρεια — είναι το πιο ηχηρό μήνυμα για την ανάγκη αναδιάταξης του ακαδημαϊκού χάρτη της χώρας. Στον δημόσιο διάλογο έχουν ήδη κατατεθεί προτάσεις που αξίζουν σοβαρή εξέταση: η καθιέρωση Β΄ κατανομής των κενών θέσεων (συμπληρωματικού μηχανογραφικού) για υποψηφίους που πέρασαν την ΕΒΕ αλλά δεν εισήχθησαν, η επανεξέταση των συντελεστών ΕΒΕ ανά τμήμα — και ιδίως στην κατηγορία του 10%, όπου το φίλτρο αποδεικνύεται διπλά αυστηρό για τους παλαιότερους βαθμούς — η στεγαστική στήριξη των φοιτητών περιφερειακών ιδρυμάτων και, το δυσκολότερο πολιτικά, ο εξορθολογισμός του αριθμού και της χωροθέτησης των τμημάτων που επί σειρά ετών εμφανίζουν κάλυψη κάτω του 30%. Όσο οι αποφάσεις αυτές αναβάλλονται, τα αμφιθέατρα θα αδειάζουν και η ψαλίδα μεταξύ των πανεπιστημίων «δύο ταχυτήτων» θα ανοίγει.