PISA 2025: σύγκλιση στα Μαθηματικά, ανακοπή απόκλισης

Τα αποτελέσματα της έρευνας PISA 2025 ανακοινώθηκαν τη Δευτέρα 8 Σεπτεμβρίου 2026 στο Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, ταυτόχρονα με την παρουσίασή τους από τον ΟΟΣΑ στο Παρίσι. Το ΥΠΑΙΘΑ διαβάζει τα ευρήματα ως ένδειξη σταθεροποίησης του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος, σε μια χρονιά κατά την οποία οι επιδόσεις υποχώρησαν διεθνώς. Ανακοίνωση αποτελεσμάτων έρευνας PISA 2025.

Την παρουσίαση των στοιχείων έκανε ο Εθνικός Συντονιστής του προγράμματος PISA στην Ελλάδα, καθηγητής Κώστας Δημόπουλος, παρουσία της Υπουργού Παιδείας Σοφίας Ζαχαράκη, του Γενικού Γραμματέα Πρωτοβάθμιας, Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και Ειδικής Αγωγής Γιώργου Παπαδομαρκάκη και του Αντιπροέδρου του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής Κώστα Λολίτσα. Είναι η πρώτη φορά που η ανάλυση και η συζήτηση των αποτελεσμάτων γίνεται στο ίδιο το Υπουργείο. Η Υπουργός συνόψισε τη θέση της κυβέρνησης με τη φράση ότι "συνεχίζουμε την ενίσχυση των επιδόσεων των μαθητών με σχέδιο".

Ρεκόρ συμμετοχής για τη χώρα

Στον κύκλο του 2025 συμμετείχαν 765.000 μαθητές και μαθήτριες από 91 χώρες, δέκα περισσότερες από το 2022, εκπροσωπώντας πληθυσμό 33 εκατομμυρίων. Η αξιολόγηση αφορούσε τις Φυσικές Επιστήμες ως αντικείμενο εστίασης, την Κατανόηση Κειμένου, τα Μαθηματικά και, για πρώτη φορά, την Επίλυση Προβλημάτων σε Ψηφιακά Περιβάλλοντα. Σε 22 χώρες, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, αξιολογήθηκε επιπλέον η επάρκεια στα Αγγλικά, με τα αποτελέσματα να αναμένονται τον Μάιο του 2027.

Από την Ελλάδα συμμετείχαν 6.858 μαθητές και μαθήτριες από 229 σχολεία, ποσοστό 95% του πληθυσμού στόχου των 101.850 μαθητών. Πρόκειται για την υψηλότερη κάλυψη από την έναρξη της έρευνας το 2000.

Διεθνής υποχώρηση, μικρότερη πτώση στην Ελλάδα

Σε παγκόσμιο επίπεδο, οι επιδόσεις των 15χρονων στις Φυσικές Επιστήμες, στα Μαθηματικά και στην Κατανόηση Κειμένου ήταν οι χαμηλότερες από το ξεκίνημα της έρευνας. Η πτώση ήταν έντονη ακόμη και σε συστήματα με ισχυρή παράδοση, όπως η Φινλανδία, η Εσθονία και η Ιρλανδία στην Ευρώπη ή η Κορέα, η Σιγκαπούρη και το Χονγκ Κονγκ στην Ασία, με την Κατανόηση Κειμένου να δέχεται το μεγαλύτερο πλήγμα.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η Ελλάδα εμφανίζει για πρώτη φορά μετά από μια δεκαετία ανακοπή της διαρκούς απομάκρυνσής της από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ και της ΕΕ27. Στα Μαθηματικά καταγράφεται σαφής τάση σύγκλισης.

Απώλεια μονάδων επίδοσης σε σχέση με τον κύκλο 2022. Ο μέσος όρος ΟΟΣΑ 23 αφορά τις χώρες που έχουν συμμετάσχει σε όλους τους κύκλους της έρευνας.

Το Υπουργείο σημειώνει ότι η υποχώρηση στην Ελλάδα ήταν μικρότερη από εκείνη χωρών με παραδοσιακά ισχυρά εκπαιδευτικά συστήματα, όπως η Φινλανδία, η Δανία, η Σουηδία, η Νορβηγία, η Ισπανία, η Ιρλανδία, το Ισραήλ και το Χονγκ Κονγκ.

Πρώτη μέτρηση στην ψηφιακή επίλυση προβλημάτων

Στο νέο πεδίο της Επίλυσης Προβλημάτων σε Ψηφιακά Περιβάλλοντα οι μαθητές στην Ελλάδα συγκέντρωσαν 461 μονάδες, έναντι 500 μονάδων του μέσου όρου του ΟΟΣΑ, καταλαμβάνοντας την 47η θέση ανάμεσα σε 91 χώρες. Παράλληλα καταγράφονται μεγάλες αποκλίσεις μεταξύ σχολικών μονάδων: περίπου 38 σχολεία του δείγματος, εκ των οποίων 32 δημόσια, δηλαδή περίπου ένα στα έξι, πέτυχαν επιδόσεις από πολύ υψηλότερες έως κοντά στον μέσο όρο του ΟΟΣΑ.

Σχολικό κλίμα, στάσεις και υποδομές

Οι μαθητές στην Ελλάδα εμφανίζουν πιο αρνητικές στάσεις απέναντι στη μάθηση από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ, κυρίως ως προς την περιέργεια, την επιμονή, την αυτορρύθμιση και τη γνωστική προσαρμοστικότητα. Υπερτερούν όμως στην πεποίθηση ότι οι ικανότητες αναπτύσσονται με προσπάθεια και επιμονή, καθώς και στη στοχοθεσία και τον προγραμματισμό της μελέτης τους. Περιγράφουν, ωστόσο, ένα λιγότερο υποστηρικτικό μαθησιακό περιβάλλον, με περιορισμένη χρήση τεχνικών γνωστικής ενεργοποίησης και μικρότερη αξιοποίηση ψηφιακών τεχνολογιών και τεχνητής νοημοσύνης στο σχολείο.

Ως προς το σχολικό κλίμα, καταγράφονται συχνότερες συμπεριφορές χαμηλής παραβατικότητας, όπως προβλήματα πειθαρχίας, απουσίες και καθυστερήσεις, που έχουν επιδεινωθεί την τελευταία δεκαετία. Αντίθετα, τα σοβαρά περιστατικά παραμένουν λιγότερα από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ, ο σχολικός εκφοβισμός κινείται σε αντίστοιχα επίπεδα, ενώ σε σχέση με το 2022 βελτιώθηκαν το αίσθημα ασφάλειας και το αίσθημα του ανήκειν. Σύμφωνα με τις δηλώσεις των ίδιων των μαθητών, η απαγόρευση των κινητών τηλεφώνων απέδωσε, καθώς αυξήθηκαν σημαντικά τα ποσοστά όσων δηλώνουν ότι δεν τα χρησιμοποιούν καθόλου ή τα χρησιμοποιούν ελάχιστα στο σχολείο.

Οι διευθυντές σχολικών μονάδων αναφέρουν εντονότερες ελλείψεις προσωπικού από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ, ιδίως σε κοινωνικά ευάλωτες περιοχές και στην περιφέρεια, παρά τους μαζικούς διορισμούς των τελευταίων ετών. Δεδομένης όμως της χαμηλότερης αναλογίας μαθητών ανά εκπαιδευτικό και του μικρότερου μεγέθους τμήματος, το Υπουργείο θεωρεί ότι το ζήτημα αφορά κυρίως την κατανομή και την αξιοποίηση του προσωπικού. Στις υποδομές, η χώρα εξακολουθεί να υστερεί, αλλά μετά το 2018 σημειώνεται σαφής βελτίωση στον ψηφιακό εξοπλισμό, με τους διαθέσιμους υπολογιστές ανά μαθητή να αυξάνονται με σχεδόν διπλάσιο ρυθμό από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ.

Τα ανοιχτά μέτωπα

Η επίδραση των κοινωνικοοικονομικών ανισοτήτων στις επιδόσεις είναι στην Ελλάδα σχετικά μικρότερη, κυρίως όμως επειδή οι επιδόσεις είναι συνολικά συμπιεσμένες σε χαμηλότερα επίπεδα. Επιβαρυντικά λειτουργεί το γεγονός ότι οι μαθητές με μεταναστευτικό υπόβαθρο προέρχονται συχνά από χαμηλότερα κοινωνικά στρώματα και σε ποσοστό άνω του 50% δεν μιλούν ελληνικά στο σπίτι.

Το σχέδιο για τη συνέχεια

Η θέση του ΥΠΑΙΘΑ είναι ότι η πρόκληση δεν εντοπίζεται πλέον τόσο στην αριθμητική επάρκεια των πόρων όσο στην αποτελεσματική αξιοποίησή τους: καλύτερη κατανομή προσωπικού, ενίσχυση της ποιότητας της διδασκαλίας, ουσιαστικότερη χρήση των ψηφιακών τεχνολογιών και της τεχνητής νοημοσύνης, βελτίωση της πειθαρχίας και της μαθητικής εμπλοκής, στοχευμένη στήριξη των ευάλωτων ομάδων.

Οι δρομολογημένες μεταρρυθμίσεις στις οποίες στηρίζεται το Υπουργείο για τον επόμενο κύκλο του 2029 περιλαμβάνουν το Εθνικό Απολυτήριο, την εφαρμογή των νέων Προγραμμάτων Σπουδών, το σύστημα του Πολλαπλού Βιβλίου, την περαιτέρω ψηφιακή σύγκλιση και τη διεύρυνση της λογικής PISA στην καθημερινή σχολική πράξη.