Δύο ανεξάρτητες βάσεις δεδομένων, τα κενά των «καθηγητικών» σχολών στις Πανελλαδικές 2026 και τα στατιστικά των προκηρύξεων ΑΣΕΠ 1ΓΕ & 2ΓΕ/2026, λένε την ίδια ιστορία: το επάγγελμα του καθηγητή Δευτεροβάθμιας χάνει την ελκυστικότητά του. Οι νέοι το προσπερνούν στο μηχανογραφικό, οι πτυχιούχοι το εγκαταλείπουν στους πίνακες.
Τα νούμερα: η δεξαμενή στερεύει από δύο πλευρές
Στην είσοδο: οι καθηγητικές σχολές άφησαν φέτος 5.024 κενές θέσεις, το 25% όσων προσέφεραν και πάνω από το 1/3 όλων των κενών της Τριτοβάθμιας. Στην έξοδο: οι αιτήσεις στο ΑΣΕΠ για τη Δευτεροβάθμια (2ΓΕ) έπεσαν από 115.696 το 2023 σε 94.220 το 2026 (−18,6%), ενώ η Πρωτοβάθμια (1ΓΕ) έμεινε αμετάβλητη. Και τα δύο φαινόμενα χτυπούν τους ίδιους ακριβώς κλάδους:
| Κλάδος | Κενά σχολών 2026 | Αιτήσεις ΑΣΕΠ 2023→2026 |
|---|---|---|
| Θεολόγοι (ΠΕ01) | 78,3% | −20,5% |
| Μαθηματικοί (ΠΕ03) | 44,8% | −15,3% |
| Φιλόλογοι (ΠΕ02) | 43,4% | −18,6% |
| Πληροφορικοί (ΠΕ86) | 11,8% | −15,0% |
| Δάσκαλοι – Νηπιαγωγοί (ΠΕ70/60) | 1,4% | −1,1% (σταθερό) |
| Γυμναστές (ΠΕ11 – ΤΕΦΑΑ) | 1,3% | −13,0% |
Την εικόνα συμπληρώνει το ηλικιακό προφίλ: στην Πρωτοβάθμια το 51,5% των υποψηφίων ΑΣΕΠ είναι έως 30 ετών· στη Δευτεροβάθμια μόλις το 22,5%, ενώ σχεδόν 2 στους 5 είναι άνω των 41. Ο κλάδος γερνάει, και η αναπλήρωση από νέους δεν έρχεται.
Δύο ακόμη λεπτομέρειες αξίζουν προσοχή. Πρώτον, η αύξηση του παραβόλου της 2ΓΕ από 3 σε 15 ευρώ λειτούργησε ως φίλτρο: «καθάρισε» τους πίνακες από τις τυπικές αιτήσεις χωρίς πραγματική προσδοκία διορισμού, αποκαλύπτοντας ότι ο πραγματικός αριθμός όσων διεκδικούν εργασία στη Δευτεροβάθμια είναι αισθητά μικρότερος από ό,τι έδειχναν τα παλαιότερα στοιχεία. Δεύτερον, οι ακραίες περιπτώσεις επιβεβαιώνουν τον κανόνα: τις μεγαλύτερες ποσοστιαίες απώλειες κατέγραψαν οι Οικονομολόγοι ΠΕ80 (−21,7%), κλάδος με άμεση διέξοδο στον ιδιωτικό τομέα, και οι Θεολόγοι ΠΕ01 (−20,5%), ο ίδιος κλάδος που εμφανίζει και το 78,3% κενών στις σχολές του. Στον αντίποδα, σχεδόν αμετάβλητη έμεινε η Νοσηλευτική ΠΕ87.02 (−0,6%), εκεί όπου η διεύρυνση των αναθέσεων στη Δευτεροβάθμια διατηρεί ορατές προοπτικές πρόσληψης.
Γιατί οι νέοι γυρίζουν την πλάτη στο επάγγελμα
Μισθοί σταθεροί, και μη ανταγωνιστικοί. Ο εισαγωγικός μισθός του εκπαιδευτικού παραμένει καθηλωμένος επί σειρά ετών, τη στιγμή που το κόστος ζωής έχει εκτοξευθεί και ο ιδιωτικός τομέας, ιδίως για πτυχιούχους Πληροφορικής, Μαθηματικών και Φυσικών Επιστημών, προσφέρει πολλαπλάσιες αποδοχές. Ένας απόφοιτος θετικών σπουδών συγκρίνει πλέον ρεαλιστικά: χρόνια αναμονής σε πίνακες και μισθός δημοσίου, ή άμεση απορρόφηση στην αγορά με διπλάσιες απολαβές.
Ένα επάγγελμα με διαρκώς αυξανόμενες υποχρεώσεις. Ο σημερινός εκπαιδευτικός δεν διδάσκει απλώς: συμμετέχει σε ενδοσχολικές επιτροπές και ομάδες δράσεων, συντάσσει σχέδια δράσης και εκθέσεις εσωτερικής αξιολόγησης, ενημερώνει πλατφόρμες, τεκμηριώνει, επιμορφώνεται υποχρεωτικά. Ο διοικητικός-γραφειοκρατικός φόρτος έχει πολλαπλασιαστεί χωρίς αντίστοιχη μισθολογική ή θεσμική αναγνώριση, και αυτό διαχέεται ως εικόνα στην κοινωνία.
Η αξιολόγηση ως πρόσθετη πίεση. Ανεξάρτητα από τη θέση που κρατά κανείς απέναντί της, η ατομική αξιολόγηση του ν. 4823/2021 προστέθηκε σε ένα επάγγελμα που για δεκαετίες τη θεωρούσε δεδομένα απούσα, και αντιμετωπίζεται από μεγάλο μέρος του κλάδου ως μηχανισμός ελέγχου παρά ως εργαλείο ανάπτυξης. Για έναν 18χρονο που ζυγίζει επιλογές, το επάγγελμα εμφανίζεται πλέον με περισσότερους ελέγχους και ίδιες αμοιβές.
Η παρεμβατικότητα των γονέων. Το κύρος του εκπαιδευτικού μέσα στην τάξη δοκιμάζεται καθημερινά: αμφισβήτηση βαθμολογίας και παιδαγωγικών επιλογών, πιέσεις, ακόμη και προσφυγές ή καταγγελίες για ζητήματα που παλαιότερα λύνονταν με έναν διάλογο. Ο εκπαιδευτικός καλείται να ασκήσει το έργο του υπό διαρκή «εποπτεία» γονέων, ένα εργασιακό περιβάλλον που ελάχιστα άλλα επαγγέλματα πτυχιούχων βιώνουν σε τέτοιο βαθμό.
Και από πάνω, οι πίνακες. Ένας ΠΕ02 ανταγωνίζεται σήμερα 28.643 συνυποψηφίους. Οι νέοι και οι οικογένειές τους «διαβάζουν» τα χρόνια αναμονής κάθε κλάδου πριν συμπληρώσουν το μηχανογραφικό, γι' αυτό Παιδαγωγικά και ΤΕΦΑΑ, με ταχύτερη επαγγελματική διέξοδο, γεμίζουν ασφυκτικά ενώ Θεολογικές και Φιλοσοφικές αδειάζουν.
Από τον κορεσμό στην έλλειψη;
Η αυτορρύθμιση της αγοράς σπάνια σταματά στο σημείο ισορροπίας. Σχολές με 45–78% κενά θα παράγουν σε λίγα χρόνια ελάχιστους πτυχιούχους· οι πίνακες γερνούν· τα κύματα συνταξιοδοτήσεων πλησιάζουν. Αν το επάγγελμα δεν ξανακερδίσει σε αμοιβές, συνθήκες και κύρος όσα έχασε, η χώρα κινδυνεύει, σε ορίζοντα δεκαετίας, να περάσει από τον σημερινό κορεσμό σε στοχευμένες ελλείψεις εκπαιδευτικών, όπως ήδη συμβαίνει σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες.
Για την εκπαιδευτική πολιτική, τα μηνύματα είναι πλέον μετρήσιμα και δεν επιδέχονται αναβολή: ο χάρτης των καθηγητικών σχολών χρειάζεται επανασχεδιασμό, το τεράστιο εύρος βάσεων μέσα στον ίδιο κλάδο (8.700–17.425 μόρια στους Φιλολόγους) δείχνει ότι το πρόβλημα είναι κυρίως η γεωγραφία των τμημάτων και όχι οι σπουδές καθαυτές. Και κυρίως, η ελκυστικότητα του επαγγέλματος δεν αποκαθίσταται με διακηρύξεις: μισθολόγιο, εργασιακές συνθήκες και θεσμική θωράκιση του κύρους του εκπαιδευτικού είναι οι τρεις μεταβλητές που θα κρίνουν αν οι 18χρονοι της επόμενης δεκαετίας θα ξαναγράψουν τις καθηγητικές σχολές στο μηχανογραφικό τους.
Πηγές: Υπουργείο Παιδείας (βάσεις εισαγωγής 2026), ΑΣΕΠ (στατιστικά 1ΓΕ/2026 & 2ΓΕ/2026), ανάλυση EduPlus.gr.