Έκθεση Συνηγόρου του Πολίτη 2025: Τα 8 διαχρονικά προβλήματα που πλήττουν τη δημόσια εκπαίδευση
Η Ετήσια Έκθεση 2025 του Συνηγόρου του Πολίτη, που παραδόθηκε στις 26 Μαρτίου 2026 στον Πρόεδρο της Βουλής Νικήτα Κακλαμάνη από τον Συνήγορο Ανδρέα Ποττάκη, αναδεικνύει για μία ακόμη χρονιά σοβαρά και διαχρονικά προβλήματα στην ελληνική εκπαίδευση, τα οποία επηρεάζουν άμεσα το δικαίωμα των παιδιών στη μάθηση, την ισότητα ευκαιριών και την καθημερινότητα χιλιάδων οικογενειών.
Ρεκόρ αναφορών – Η εκπαίδευση στο επίκεντρο
Το 2025 ήταν έτος-ρεκόρ για τον Συνήγορο του Πολίτη. Για πρώτη φορά από τη σύσταση της Αρχής, ξεπέρασαν τις 20.000 οι αναφορές πολιτών (20.520 συνολικά), σημειώνοντας αύξηση περίπου 25% σε σχέση με τις 15.394 του 2024. Από τις αναφορές που διερευνήθηκαν, το 56% ήταν εντός αρμοδιότητας και το 60% αυτών κρίθηκαν βάσιμες, δηλαδή διαπιστώθηκε πρόβλημα κακοδιοίκησης.
Το Υπουργείο Παιδείας βρίσκεται μεταξύ των υπουργείων με τις περισσότερες αναφορές πολιτών, μαζί με τα Υπουργεία Μετανάστευσης και Ασύλου, Προστασίας του Πολίτη και Υγείας.
Τα 8 βασικά προβλήματα στην εκπαίδευση σύμφωνα με την Έκθεση
Στο κεφάλαιο «Δικαίωμα του παιδιού στην εκπαίδευση», η Έκθεση καταγράφει οκτώ κρίσιμα ζητήματα:
1. Ελλείψεις εκπαιδευτικού προσωπικού
Οι αναφορές για κενές θέσεις εκπαιδευτικών καταγράφονται, σύμφωνα με την ίδια την Έκθεση, «για μια ακόμη φορά». Ιδιαίτερα στην περιφέρεια, η έλλειψη ενδιαφέροντος αναπληρωτών για πρόσληψη σε απομακρυσμένες περιοχές αφήνει κενά που επηρεάζουν άμεσα τη μαθησιακή διαδικασία. Αξίζει να σημειωθεί ότι στο σχολικό έτος 2025-2026, οι προσλήψεις αναπληρωτών ξεπέρασαν τις 39.000, ενώ το μόνιμο εκπαιδευτικό προσωπικό ανέρχεται σε περίπου 135.000 — σχεδόν ένας στους τέσσερις εκπαιδευτικούς δεν κατέχει μόνιμη οργανική θέση.
2. Δυσλειτουργίες στο ολοήμερο πρόγραμμα
Λόγω συγχωνεύσεων, δημιουργήθηκαν τμήματα με έως και 25 μαθητές, με αρνητικές επιπτώσεις στην ασφάλεια και τη λειτουργικότητα. Ο παιδαγωγικός χαρακτήρας του ολοήμερου υποβαθμίστηκε σημαντικά, μετατρέποντάς το ουσιαστικά σε απλή φύλαξη παιδιών.
3. Χρόνια προβλήματα στη μεταφορά μαθητών
Η μεταφορά μαθητών αποτελεί, σύμφωνα με τον Συνήγορο, διαχρονικό πρόβλημα που εμφανίζεται «όπως κάθε χρόνο», με επαναλαμβανόμενα ζητήματα μη υλοποίησης δρομολογίων, καθυστερήσεων και ελλείψεων, ιδίως για μαθητές με αναπηρία. Η Αρχή τονίζει ότι τα ίδια προβλήματα την απασχολούν επί σειρά ετών.
4. Ελλιπής εφαρμογή μέτρων ειδικής αγωγής
Κατά το 2025, ο Συνήγορος δέχτηκε πολλές αναφορές για ελλιπή εφαρμογή των μέτρων υποστήριξης μαθητών με αναπηρία ή ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, που προβλέπονται από τον ν. 3699/2008. Η παράλληλη στήριξη και τα Τμήματα Ένταξης εξακολουθούν να μην λειτουργούν ικανοποιητικά σε πολλές σχολικές μονάδες.
5. Προβλήματα κτιριακών υποδομών
Διαπιστώθηκαν ελλείψεις συντήρησης και καθυστερήσεις σε αναγκαίες επισκευές στις κτιριακές υποδομές Σχολικών Μονάδων Ειδικής Αγωγής (Σ.Μ.Ε.Α.Ε.), καθώς και κτίρια γενικών σχολείων που δεν πληρούν τις προδιαγραφές προσβασιμότητας.
6. Αδυναμία στελέχωσης στην περιφέρεια
Η αδυναμία πλήρωσης κενών σε απομακρυσμένες περιοχές — λόγω αδειών, αποσπάσεων ή έλλειψης ενδιαφέροντος αναπληρωτών — αφήνει μαθητές χωρίς την απαραίτητη εξειδικευμένη υποστήριξη, ιδίως στον τομέα της ειδικής αγωγής.
7. Συγχωνεύσεις τμημάτων
Η δημιουργία μεγαλύτερων τμημάτων δυσχεραίνει την παιδαγωγική αλληλεπίδραση, περιορίζει τη δυνατότητα εξατομικευμένης υποστήριξης και μειώνει την ικανότητα των εκπαιδευτικών να εντοπίζουν έγκαιρα κρίσιμα ζητήματα, ιδίως σε περιπτώσεις μαθητών με αναπηρία ή ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες.
8. Σχολική διαρροή
Το σύνολο των παραπάνω δυσλειτουργιών — ελλείψεις προσωπικού, υποβαθμισμένες υποδομές, προβλήματα μεταφοράς, ανεπαρκής ειδική αγωγή — συμβάλλει στην αύξηση της σχολικής διαρροής, υπονομεύοντας ουσιαστικά το δικαίωμα πρόσβασης όλων των παιδιών στην εκπαίδευση.
Δομικά προβλήματα σε βάθος πενταετίας
Η ανάγνωση των Ετήσιων Εκθέσεων 2021–2025 αποκαλύπτει ότι τα ίδια κρίσιμα ζητήματα επανεμφανίζονται σταθερά, χωρίς ουσιαστική επίλυση ή βελτίωση. Η Έκθεση 2021 κατέγραψε για πρώτη φορά ζητήματα υποστήριξης μαθητών με αναπηρία και μεταφοράς. Η Έκθεση 2022 τα ένταξε σε πλαίσιο ανισοτήτων και αποκλεισμών. Η Έκθεση 2023 εξειδίκευσε ιδίως το πρόβλημα της μεταφοράς, χαρακτηρίζοντάς το «διαχρονικό». Η Έκθεση 2024 ανέδειξε και τις συγχωνεύσεις τμημάτων ως νέο πρόβλημα. Και η Έκθεση 2025 επιβεβαιώνει, με ιστορικό ρεκόρ αναφορών, ότι τίποτα δεν έχει αλλάξει ουσιαστικά.
Ο Συνήγορος του Πολίτη τονίζει ότι δεν πρόκειται για μεμονωμένες δυσλειτουργίες, αλλά για προβλήματα με σαφή δομικά χαρακτηριστικά, που επηρεάζουν την καθημερινή λειτουργία του δημόσιου σχολείου και την ουσιαστική άσκηση του δικαιώματος όλων των παιδιών στην εκπαίδευση.
Η ανάγκη για στοχευμένες παρεμβάσεις
Τα ευρήματα της Έκθεσης αναδεικνύουν την επείγουσα ανάγκη για στοχευμένες παρεμβάσεις, με έμφαση στην ενίσχυση της στελέχωσης — ιδίως με μόνιμους διορισμούς —, τον έγκαιρο προγραμματισμό, τη βελτίωση των υποδομών και την εξασφάλιση ίσων ευκαιριών πρόσβασης για όλους τους μαθητές, ανεξαρτήτως περιοχής ή ιδιαίτερων αναγκών.
Σημειώνεται ότι η Έκθεση 2025 έχει ήδη προκαλέσει κοινοβουλευτική ερώτηση (Αρ. Πρωτ. 4390/6-4-2026) προς την Υπουργό Παιδείας, στην οποία ζητείται δεσμευτικό σχέδιο αντιμετώπισης με σαφές χρονοδιάγραμμα.
Πηγή: Ετήσια Έκθεση 2025 Συνηγόρου του Πολίτη — synigoros.gr