Το Μητρώο Πιστοποιημένων Εκπαιδευτών Ενηλίκων του ΕΟΠΠΕΠ έχει δύο πόρτες. Η μία, της ανανέωσης, δουλεύει κανονικά και βγάζει κόσμο έξω — πάνω από 4.000 εκπαιδευτές έχουν ήδη χάσει την πιστοποίησή τους. Η άλλη, των εξετάσεων, είναι κλειστή από τον Σεπτέμβριο του 2021. Η αριθμητική αυτή εξηγεί περισσότερα από όσα φαίνονται.
Ένα προσόν που έγινε υποχρεωτικό
Η εκπαιδευτική επάρκεια δεν πιστοποιεί την ειδικότητα κανενός. Είναι, όπως το περιγράφει ο ίδιος ο ΕΟΠΠΕΠ, μια οριζόντια δεξιότητα: βεβαιώνει ότι ο κάτοχός της διαθέτει τις γνώσεις και τις ικανότητες για να διδάξει σε ομάδες ενηλίκων, σε δομές μη τυπικής εκπαίδευσης. Ο οικονομολόγος, ο γραφίστας και ο γεωπόνος πιστοποιούν το ίδιο πράγμα: ότι ξέρουν να εκπαιδεύουν ενήλικες.
Το κρίσιμο σημείο είναι πότε το προσόν αυτό έπαψε να είναι προαιρετικό. Με το άρθρο 40 του ν. 4722/2020 ορίστηκε ότι από την 1η Σεπτεμβρίου 2021 η πιστοποιημένη εκπαιδευτική επάρκεια αποτελεί προϋπόθεση για να μετάσχει εκπαιδευτής σε χρηματοδοτούμενο από δημόσιους πόρους πρόγραμμα της μη τυπικής εκπαίδευσης. Το άρθρο 54 του ν. 4763/2020 εξειδίκευσε τον κανόνα για τα Κέντρα Διά Βίου Μάθησης.
Η σύμπτωση: η υποχρεωτικότητα ενεργοποιήθηκε την 1η Σεπτεμβρίου 2021. Οι τελευταίες εξετάσεις πιστοποίησης διενεργήθηκαν τον ίδιο μήνα. Από τη στιγμή που το προσόν έγινε αναγκαίο, η διαδικασία απόκτησής του μέσω εξετάσεων σταμάτησε.
Η είσοδος: δύο διαδρομές, η μία κλειστή
Εδώ χρειάζεται ακρίβεια, γιατί το ζήτημα συχνά παρουσιάζεται μονοδιάστατα. Η ένταξη στο Μητρώο γίνεται με δύο διαφορετικές διαδρομές:
Α. Απευθείας πιστοποίηση
Υποψήφιοι που πληρούν συγκεκριμένες προϋποθέσεις τίτλων και εμπειρίας πιστοποιούνται χωρίς εξετάσεις, μετά από αξιολόγηση του Ατομικού Χαρτοφυλακίου Προσόντων. Η διαδρομή αυτή παραμένει ενεργή. Οι αιτήσεις υποβάλλονται, αξιολογούνται, πιστοποιήσεις χορηγούνται.
Β. Παραπομπή σε εξετάσεις
Όσοι δεν καλύπτουν τα κριτήρια απευθείας πιστοποίησης παραπέμπονται σε εξετάσεις — γραπτό δοκίμιο και βιντεοσκοπημένη μικροδιδασκαλία. Αυτή η διαδρομή είναι σταματημένη. Η εφαρμογή δήλωσης εξεταστικού κέντρου έκλεισε στις 9 Σεπτεμβρίου 2021 και δεν ξανάνοιξε.
Το Μητρώο, δηλαδή, δεν έχει παγώσει. Έχει, όμως, αποκλειστεί από αυτό μια ολόκληρη κατηγορία υποψηφίων: εκείνοι που έκαναν το σεμινάριο εκπαίδευσης εκπαιδευτών, κατέβαλαν τα ανταποδοτικά τέλη, υπέβαλαν φάκελο δικαιολογητικών, αξιολογήθηκαν — και περιμένουν εξεταστική διαδικασία που δεν προκηρύσσεται.
Η έξοδος: η δεκαετία που λήγει σιωπηλά
Στην άλλη άκρη του Μητρώου λειτουργεί ένας μηχανισμός που δουλεύει απροβλημάτιστα: η λήξη ισχύος.
Η πιστοποίηση εκπαιδευτικής επάρκειας έχει δεκαετή διάρκεια. Με τη συμπλήρωση των δέκα ετών από την ημερομηνία ένταξης στο Μητρώο, η πιστοποίηση λήγει και ο εκπαιδευτής δεν έχει πλέον δικαίωμα απασχόλησης στα προγράμματα των ΚΔΒΜ που χρηματοδοτούνται από εθνικούς ή ενωσιακούς πόρους.
Η ανανέωση δεν είναι δύσκολη. Απαιτεί την τεκμηρίωση, εντός της δεκαετίας, είτε 150 ωρών διδακτικής εμπειρίας σε ενηλίκους είτε παρακολούθησης προγράμματος εκπαίδευσης εκπαιδευτών 50 ωρών τουλάχιστον. Έχει, όμως, ένα καθοριστικό χαρακτηριστικό: εκκινεί εκούσια, με αποκλειστική ευθύνη και επιμέλεια του ίδιου του εκπαιδευτή. Δεν είναι αυτόματη. Δεν την ενεργοποιεί η υπηρεσία.
Το αποτέλεσμα το έχει καταγράψει ο ίδιος ο Οργανισμός: σε Μητρώο που αριθμεί πάνω από 24.850 πιστοποιημένους εκπαιδευτές, ένας σημαντικός αριθμός, άνω των 4.000, δεν ανανέωσε την πιστοποίησή του — με αποτέλεσμα να μην μπορεί να αξιοποιηθεί από τα ΚΔΒΜ.
Ένας στους έξι. Περίπου το 16% του Μητρώου είναι, τυπικά, ανενεργό — όχι επειδή οι εκπαιδευτές έπαψαν να διαθέτουν τις γνώσεις τους, αλλά επειδή δεν ενεργοποίησαν εγκαίρως μια διοικητική διαδικασία που κανείς δεν ήταν υποχρεωμένος να τους θυμίσει.
Πώς η έλλειψη αυτοτροφοδοτείται
Συνδυάζοντας τα δύο σκέλη, προκύπτει ένα ερώτημα που αξίζει δημόσια απάντηση.
Το θεσμικό πλαίσιο επιτρέπει, κατ' εξαίρεση, την απασχόληση μη πιστοποιημένων εκπαιδευτών σε προγράμματα ΚΔΒΜ, ύστερα από έγκριση του ΕΟΠΠΕΠ, όταν δεν είναι δυνατή η εξεύρεση πιστοποιημένων — ρύθμιση που εισήχθη με το άρθρο 158 του ν. 5094/2024 και η οποία, ως προς την παρ. 2 του άρθρου 54, τροποποιήθηκε πρόσφατα με το άρθρο 103 του ν. 5291/2026 (ΦΕΚ Α΄ 49/30.03.2026).
Η προϋπόθεση εφαρμογής της εξαίρεσης είναι, δηλαδή, η έλλειψη πιστοποιημένων εκπαιδευτών. Ταυτόχρονα:
- Η μία από τις δύο διαδρομές εισόδου στο Μητρώο είναι κλειστή επί σχεδόν πέντε έτη.
- Η δεκαετής ισχύς αποσύρει διαρκώς κατόχους, με ρυθμό που εξαρτάται από τη δική τους επιμέλεια.
- Το βασικό κριτήριο ανανέωσης είναι διδακτικές ώρες σε ενηλίκους — ώρες που κατακτώνται στα ίδια προγράμματα όπου, κατ' εξαίρεση, τοποθετούνται μη πιστοποιημένοι εκπαιδευτές.
Το τελευταίο σημείο είναι υπόθεση εργασίας, όχι διαπιστωμένο μέγεθος — και ακριβώς γι' αυτό χρειάζεται στοιχεία. Αν όμως η εξαίρεση περιορίζει την πρόσβαση των πιστοποιημένων σε διδακτικές ώρες, τότε δυσχεραίνει και την ανανέωσή τους, μεγαλώνοντας την έλλειψη που η ίδια επικαλείται. Ένας μηχανισμός που παράγει τη συνθήκη νομιμοποίησής του δεν είναι εξαίρεση. Είναι σύστημα.
Τι θα άξιζε να δημοσιοποιείται
Το EduPlus.gr θεωρεί ότι τέσσερα μεγέθη θα έπρεπε να αναρτώνται ετησίως, ως στοιχειώδης δείκτης λειτουργίας του συστήματος:
- Ενεργοί κάτοχοι πιστοποίησης ανά έτος, με τις λήξεις και τις ανανεώσεις ξεχωριστά.
- Υποψήφιοι με κατοχυρωμένο δικαίωμα συμμετοχής σε εξετάσεις που εκκρεμούν, ανά έτος παραπομπής.
- Εγκρίσεις απασχόλησης μη πιστοποιημένων εκπαιδευτών ανά έτος, ανά φορέα και ανά θεματικό αντικείμενο.
- Ετήσιος προγραμματισμός εξετάσεων με δεσμευτικές ημερομηνίες — πρακτική που ο ΕΟΠΠΕΠ τηρούσε ως το 2021 και εγκατέλειψε.
Χωρίς αυτά, η συζήτηση για την «ποιότητα στην εκπαίδευση ενηλίκων» παραμένει δεοντολογική. Με αυτά, γίνεται ελέγξιμη.
Πρακτικά: τι πρέπει να κάνει σήμερα ο πιστοποιημένος εκπαιδευτής
1. Ελέγξτε την ημερομηνία λήξης. Στη δημόσια αναζήτηση εκπαιδευτών του ΕΟΠΠΕΠ, με το επώνυμο σε κεφαλαία, εμφανίζεται η καρτέλα «Αναλυτικά Στοιχεία Εκπαιδευτή» με τη διάρκεια ισχύος.
2. Ενεργοποιήστε λογαριασμό στην πλατφόρμα. Στο trainers.eoppep.gr η ειδοποίηση λήξης εμφανίζεται στο Ατομικό Ηλεκτρονικό Χαρτοφυλάκιο 6 μήνες πριν — αλλά μόνο εφόσον υπάρχει λογαριασμός χρήστη. Χωρίς λογαριασμό, δεν υπάρχει ειδοποίηση.
3. Συγκεντρώνετε τεκμηρίωση από τώρα. 150 ώρες διδασκαλίας σε ενηλίκους ή 50 ώρες προγράμματος εκπαίδευσης εκπαιδευτών, εντός της δεκαετίας ισχύος. Βεβαιώσεις ωρών, όχι μνήμη.
4. Η ανανέωση γίνεται με «Αίτηση Αλλαγής» — Αίτηση Διαχείρισης Μεταβολών Χαρτοφυλακίου Προσόντων. Αν έχετε ήδη υποβάλει τέτοια αίτηση όπου τεκμηριώνονται τα παραπάνω και έχει εγκριθεί ή εκκρεμεί η αξιολόγησή της, δεν χρειάζεται καμία περαιτέρω ενέργεια.
Η ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ του EduPlus.gr παρακολουθεί το ζήτημα της πιστοποίησης εκπαιδευτών ενηλίκων και θα επανέλθει με νέα στοιχεία.