Την Τετάρτη 3 Ιουνίου 2026 πραγματοποιήθηκαν οι εξετάσεις Αρχαίων Ελληνικών Προσανατολισμού για τους υποψηφίους των Ημερήσιων και Εσπερινών ΓΕΛ. Τα φετινά θέματα χαρακτηρίζονται από καλή ισορροπία μεταξύ διδαγμένου και αδίδακτου κειμένου, με μέτρια συνολική δυσκολία — πιο ήπια σε σχέση με τα Μαθηματικά και τη Βιολογία της ίδιας ημέρας.
Το διδαγμένο κείμενο προέρχεται από τα Ηθικά Νικομάχεια του Αριστοτέλη (Β 1.5-8) — ένα από τα κεντρικά χωρία της ύλης — ενώ το αδίδακτο είναι απόσπασμα από τον Λυσία («Περί του Σηκού Απολογία»), με ενδιαφέρον δικανικό περιεχόμενο.
📋 Κατανομή Μονάδων
Κατανόηση
Ερωτήσεις
Μετάφραση
Γραμμ./Συντ.
Σύνολο: 100 μονάδες | Διάρκεια εξέτασης: 3 ώρες
📜 Α. Διδαγμένο Κείμενο — Αριστοτέλης, Ηθικά Νικομάχεια (Β 1.5-8)
🅐 Θέμα Α — Κατανόηση Κειμένου (10 μονάδες)
Α1α — Σωστό / Λάθος (2 προτάσεις)
4 μονάδες| Πρόταση | Περιεχόμενο | Απάντηση |
|---|---|---|
| 1. | Κριτήριο αγαθής / φαύλης πολιτείας = επιτυχία νομοθετών στην καθοδήγηση σε καλές ἕξεις | ΣΩΣΤΟ |
| 2. | Κιθαριστές & οικοδόμοι → φυσικό ταλέντο στις τέχνες | ΛΑΘΟΣ |
Σημ.: Στο (1) ορισμένες φιλολογικές προσεγγίσεις διακρίνουν τον «εθισμό» από τις «ἕξεις»· καλό να ληφθεί υπόψη η επίσημη ερμηνεία.
Α1β — Αναφορά Αντωνυμιών
6 μονάδες(i) «ἐν αὐτοῖς ἀναστρέφεσθαι»: Η αντωνυμία «αὐτοῖς» αναφέρεται στις λέξεις «τὰς ἐπιθυμίας καὶ τὰς ὀργάς» — δηλαδή στα συναισθηματικά πεδία εντός των οποίων ζει και αναστρέφεται ο άνθρωπος. (4 μον.)
(ii) «κατὰ γὰρ τὰς τούτων διαφορὰς»: Η αντωνυμία «τούτων» αναφέρεται στη λέξη «ἐνεργειῶν». (2 μον.)
🅑 Θέμα Β — Ερωτήσεις Διδαγμένου (40 μονάδες)
Β1 — Γέννηση & Φθορά Τεχνών / Αρετών + Ρόλος Δασκάλου
10 μονάδεςΟ Αριστοτέλης υποστηρίζει ότι αρετές και τέχνες γεννιούνται και φθείρονται από τις ίδιες πράξεις — «ἐκ τῶν αὐτῶν καὶ διὰ τῶν αὐτῶν». Ο κιθαριστής γίνεται καλός ή κακός από το να κιθαρίζει· ο οικοδόμος από το να οικοδομεί καλώς ή κακώς.
Παρατήρηση: Να αξιοποιηθούν χωρία από ΚΑΙ τις δύο παραγράφους του κειμένου για πλήρη βαθμολόγηση.
Β2 — Παράλληλο Κείμενο: Σταθόπουλος vs Αριστοτέλης
10 μονάδεςΖητείται σύγκριση των δύο κειμένων ως προς τη συμπεριφορά και τις επιλογές του ατόμου στα πεδία ανθρώπινης πράξης.
Η δικαιοσύνη αναδύεται από τις πράξεις στις συναλλαγές με τους ανθρώπους. Το άτομο γίνεται δίκαιο ή άδικο ανάλογα με τον τρόπο που ενεργεί. Έμφαση στον εθισμό μέσω πράξης.
Η δικαιοσύνη ως επιείκεια και αλληλεγγύη — «αρετή προς έτερον». Το άτομο οφείλει να λαμβάνει υπόψη την οπτική του άλλου σε όλα τα πεδία σχέσεων (προσωπικές, επαγγελματικές, διεθνείς).
Κοινός τόπος: Και οι δύο τοποθετούν την ηθική αρετή (δικαιοσύνη) στη σχέση και στις πράξεις προς τον άλλον — η αρετή δεν είναι ατομική αλλά κοινωνική. Διαφορά: Ο Αριστοτέλης εστιάζει στην κτήση της αρετής μέσω άσκησης, ο Σταθόπουλος στο περιεχόμενο και στην έκταση εφαρμογής της.
Β3 — Σωστό / Λάθος: Βίος Αριστοτέλη (5 προτάσεις)
10 μονάδες| # | Πρόταση | Απάντηση |
|---|---|---|
| 1. | Γεννήθηκε στη Μίεζα, πέθανε στη Χαλκίδα | ΛΑΘΟΣ |
| 2. | Ασκούσε κριτική σε όλους εκτός από τον Πλάτωνα | ΛΑΘΟΣ |
| 3. | Επιμελήθηκε νέα έκδοση ομηρικών επών για τον Αλέξανδρο | ΣΩΣΤΟ |
| 4. | Επηρεάστηκε θετικά από τον Εύδοξο από την Κνίδο | ΣΩΣΤΟ |
| 5. | Η ευδαιμονία είναι στατική κατάσταση, όχι ενέργεια ψυχής | ΛΑΘΟΣ |
Σημείωση (1): Ο Αριστοτέλης γεννήθηκε στα Στάγειρα (Χαλκιδική), όχι στη Μίεζα — εκεί δίδαξε τον Αλέξανδρο. Πέθανε στη Χαλκίδα (ορθό). | (2): Άσκησε κριτική και στον Πλάτωνα («Amicus Plato, sed magis amica veritas»). | (5): Για τον Αριστοτέλη η ευδαιμονία είναι ψυχῆς ἐνέργεια.
Β4 — Ετυμολογικά Συγγενείς Λέξεις από το Κείμενο
10 μονάδες| Δοθείσα λέξη | Συγγενής από κείμενο | Ετυμολογική σύνδεση |
|---|---|---|
| ρυπογόνος | γίνεται / γίνονται | β΄ συνθετικό −γόνος < γίγνομαι (ρίζα γεν-/γον-) |
| ανάθεση | νομοθέται / νομοθέτου | β΄ συνθετικό −θεσις / −θέτης < τίθημι (ρίζα θε-/θη-) |
| ένδεια | ἔδει | < δέω (= χρειάζομαι/λείπω) |
| ξέφρενος | σώφρονες | < φρήν (= νους, λογική) |
| διάστρεμμα | ἀναστρέφεσθαι | < στρέφω (κοινή ρίζα στρεφ-) |
📜 Γ. Αδίδακτο Κείμενο — Λυσίας, «Περί του Σηκού Απολογία»
Γ1 — Μετάφραση: «ὥστε τίς ἂν … ἀφανίζειν»
20 μονάδες«Ώστε ποιος θα τολμούσε, υπό αυτές τις συνθήκες, να επιχειρήσει κάτι τέτοιο; Και μου φαίνεται παράδοξο εσείς, στους οποίους έχει ανατεθεί από την πόλη ανέκαθεν η φροντίδα των ιερών ελαιόδεντρων, ούτε ποτέ να με τιμωρήσετε επειδή τα καλλιεργούσα παράνομα, ούτε να με θέσετε σε κίνδυνο επειδή τα κατέστρεψα, ενώ αυτός εδώ, που δεν γεωργεί κοντά, ούτε έχει εκλεγεί επιμελητής, ούτε έχει την ηλικία για να γνωρίζει τέτοια πράγματα, να με καταγγείλει ότι καταστρέφω ιερή ελιά από τη γη.»
Δύσκολα σημεία: «ἄερκτον» (= αφύλακτο), «ἐπεργαζόμενον» (= καλλιεργώ παράνομα), «ἀπογράψαι» (= καταγγέλλω). Η σύνταξη του αποσπάσματος είναι σύνθετη — απαιτεί αναγνώριση βραχυλογίας και υπερβατού.
Γ2 — Επιχειρήματα Αθωότητας Ομιλητή
10 μονάδεςΟ ομιλητής χρησιμοποιεί τέσσερα βασικά επιχειρήματα:
1. Ιστορικό επιχείρημα: Επί τυράννων των Τριάκοντα ήταν ευκολότερο να παρανομήσει κανείς — κι εκείνη την εποχή δεν αδίκησε κανέναν.
2. Επιχείρημα τόπου: Το χωράφι ήταν ακάλυπτο, ορατό από παντού, περιτριγυρισμένο από δρόμο και γείτονες — ήταν αδύνατον να γίνει αδίκημα απαρατήρητα.
3. Επιχείρημα αρχής: Η αρμόδια αρχή (επιμελητές μοριών) ποτέ δεν τον τιμώρησε ή καταγγέλθηκε — άρα δεν υπήρξε αδίκημα.
4. Επιχείρημα κατηγόρου: Ο κατήγορος δεν είναι ούτε γείτονας, ούτε επιμελητής, ούτε σε ηλικία να γνωρίζει — δεν έχει αξιόπιστη μαρτυρία.
Γ3 — Γραμματικές Ασκήσεις
10 μονάδες«τοῦτον δ' ὃς οὔτε γεωργῶν ἐγγὺς τυγχάνει οὔτ' ἐπιμελητὴς ᾑρημένος»
→ «τούτους δ' οἳ οὔτε γεωργοῦντες ἐγγὺς τυγχάνουσιν οὔτ' ἐπιμεληταὶ ᾑρημένοι»
- διαβεβλημένος → Β΄ εν. Προστ. Παθ. Αορίστου: διαβλήθητι
- ἀφανίζειν → Απαρ. Μέλλοντα: ἀφανιεῖν
- φησίν → Γ΄ εν. Ευκτ. Ενεστώτα: φαίη
- περιοικοῦσι → Γ΄ πληθ. Οριστ. Παρατατικού: περῴκουν
Γ4 — Συντακτικές Ασκήσεις
10 μονάδες- οὔσης → Γενική απόλυτος (μετοχή)
- ἀδικεῖν → Υποκείμενο απαρεμφάτου (του «ἐξῆν»)
- ἐμαυτῷ → Δοτική προσωπική (αντικειμενική)
- ἐλαῶν → Γενική αντικειμενική (του «ἐπιμελεῖσθαι»)
- ὡς ἀφανίσαντα → Επιρρηματική αιτιολογική μετοχή (με «ὡς» = υποκειμενική αιτιολογία), συνημμένη στο «με»
- ἐπιμελητὴς → Κατηγορούμενο (του «ᾑρημένος»)
Είδος: Μη πραγματικό (αντίθετο του πραγματικού) — εἰ + οριστική παρατατικού (ἦν) στην υπόθεση, ἄν + οριστική αορίστου (ἐπεχείρησα) στην απόδοση.
Μετατροπή σε προσδοκώμενο:
Υπόθεση: ἐὰν μὴ πάντων ἀνθρώπων ἐμαυτῷ κακονούστατος ὦ (α΄ ενικό υποτακτικής)
Απόδοση: ἐπιχειρήσω τὴν μορίαν ἀφανίζειν (οριστική μέλλοντα)
Προσοχή: το υποκείμενο είναι α΄ ενικό (ἐγώ), άρα η υποτακτική είναι «ὦ», όχι «ᾖ».
📊 Συνολική Εκτίμηση & Βαθμολογική Πρόγνωση
| Ενότητα | Δυσκολία | Εκτιμ. Βαθμολογία | Κύρια Παρατήρηση |
|---|---|---|---|
| Θέμα Α | ★★☆☆☆ | 8-10 | Εύκολο — παγίδα στο Α1α |
| Θέμα Β1-Β2 | ★★★☆☆ | 16-20 | Μέτριο — Β2 απαιτεί σύνθεση |
| Θέμα Β3-Β4 | ★★☆☆☆ | 16-20 | Εύκολο για προετοιμασμένους |
| Γ1 — Μετάφραση | ★★★★☆ | 13-18 | Απαιτητικό — σύνθετη σύνταξη Λυσία |
| Γ2-Γ4 — Γραμμ./Συντ. | ★★★★☆ | 22-28 | Απαιτητικό — υποθετικός λόγος δύσκολος |
💡 Συμπέρασμα
Τα φετινά θέματα Αρχαίων Ελληνικών Προσανατολισμού αξιολογούνται συνολικά ως μέτριας δυσκολίας — τα πιο ισορροπημένα από τα τρία μαθήματα της Τετάρτης. Το διδαγμένο κείμενο (Αριστοτέλης) ήταν από τα κεντρικά χωρία της ύλης και αναμενόμενο, ενώ το αδίδακτο (Λυσίας) παρουσίαζε συντακτικές προκλήσεις ιδίως στη μετάφραση και στον υποθετικό λόγο.
Υποψήφιοι που είχαν εξασκηθεί συστηματικά στο αδίδακτο και στον υποθετικό λόγο αναμένεται να έχουν καλές επιδόσεις. Οι βάσεις στις Νομικές και Φιλολογικές Σχολές εκτιμάται ότι θα παραμείνουν σε παρόμοια επίπεδα με το 2025.
EduPlus.gr — Εκπαιδευτικές Ειδήσεις & Ανάλυση | Συντακτική Ομάδα EduPlus.gr | 3 Ιουνίου 2026
Το άρθρο βασίζεται στα επίσημα θέματα του Υπουργείου Παιδείας. Οι εκτιμήσεις είναι ενδεικτικές.