Όταν η εκπαίδευση καλείται να λειτουργήσει χωρίς «δίχτυ ασφαλείας»
Υπάρχουν κάποια προβλήματα στην εκπαίδευση που δεν φαίνονται εύκολα προς τα έξω. Δεν γίνονται πρωτοσέλιδα. Δεν αφορούν αίθουσες, βιβλία ή κενά εκπαιδευτικών. Κι όμως, επηρεάζουν καθημερινά τη λειτουργία σχολείων, διευθύνσεων και ανθρώπων που προσπαθούν να κρατήσουν όρθιο το δημόσιο σχολείο.
Ένα από αυτά είναι η οργανωμένη νομική υποστήριξη στις Περιφερειακές Διευθύνσεις Εκπαίδευσης και στις Διευθύνσεις Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης.
Και ίσως για όσους δεν βρίσκονται μέσα στον χώρο της εκπαίδευσης, αυτό να ακούγεται σαν ένα ακόμα «διοικητικό θέμα». Για όσους όμως υπηρετούν σε σχολεία και διοικητικές δομές, είναι μια καθημερινή πραγματικότητα που πολλές φορές ξεπερνά τα όρια της αντοχής.
Η εκπαίδευση άλλαξε. Οι απαιτήσεις επίσης.
Τα τελευταία χρόνια, οι Διευθύνσεις Εκπαίδευσης βρίσκονται αντιμέτωπες με ολοένα και περισσότερες καταγγελίες, ενστάσεις, προσφυγές, πειθαρχικά ζητήματα και πολύπλοκες διοικητικές υποθέσεις. Οι νόμοι αλλάζουν συνεχώς, οι εγκύκλιοι πολλαπλασιάζονται και κάθε απόφαση μοιάζει να απαιτεί όχι μόνο διοικητική εμπειρία αλλά και σχεδόν… νομική εξειδίκευση.
Και κάπου εκεί αρχίζει το πραγματικό πρόβλημα.
Διοικητικά στελέχη, διευθυντές εκπαίδευσης, προϊστάμενοι και υπάλληλοι καλούνται καθημερινά να διαχειριστούν ζητήματα με σοβαρές νομικές προεκτάσεις, χωρίς να υπάρχει σταθερή και άμεση νομική κάλυψη. Συχνά αναγκάζονται να λειτουργούν μέσα σε ένα κλίμα ανασφάλειας, γνωρίζοντας πως μια λανθασμένη ερμηνεία ή μια διοικητική αστοχία μπορεί να οδηγήσει σε προσφυγές, εντάσεις ή ακόμα και προσωπική έκθεση.
Πίσω από τις υπογραφές υπάρχουν άνθρωποι
Ίσως αυτό είναι το πιο σημαντικό κομμάτι της συζήτησης.
Πίσω από κάθε διοικητικό έγγραφο, πίσω από κάθε απόφαση και κάθε υπογραφή, υπάρχουν άνθρωποι που προσπαθούν να ανταποκριθούν σε έναν ρόλο ολοένα πιο απαιτητικό. Άνθρωποι που πολλές φορές λειτουργούν χωρίς επαρκή υποστήριξη, σηκώνοντας βάρη που δεν αναλογούν μόνο στην εκπαιδευτική τους ιδιότητα.
Και μέσα σε όλα αυτά, το σχολείο συνεχίζει να πρέπει να λειτουργεί:
- να λύνει προβλήματα,
- να διαχειρίζεται κρίσεις,
- να στηρίζει μαθητές και οικογένειες,
- να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της κοινωνίας,
- αλλά και να παραμένει παιδαγωγικός χώρος.
Η διοικητική πίεση, όμως, τα τελευταία χρόνια έχει γίνει ασφυκτική.
Δεν είναι θέμα «διευκόλυνσης». Είναι θέμα προστασίας του δημόσιου σχολείου.
Η ανάγκη για οργανωμένη νομική υποστήριξη δεν αφορά μόνο τους διοικητικούς μηχανισμούς. Αφορά την ίδια τη λειτουργία της εκπαίδευσης.
Γιατί όταν μια υπηρεσία λειτουργεί υπό καθεστώς ανασφάλειας, αυτό αργά ή γρήγορα επηρεάζει τους πάντες: εκπαιδευτικούς, μαθητές, γονείς και σχολικές μονάδες.
Η παρέμβαση αυτή έχει αξία γιατί ανοίγει δημόσια μια συζήτηση που εδώ και χρόνια γινόταν χαμηλόφωνα στους διαδρόμους της εκπαίδευσης.
Ίσως τελικά ήρθε η στιγμή να αναγνωριστεί κάτι απλό αλλά ουσιαστικό: ότι η εκπαίδευση δεν χρειάζεται μόνο νόμους και υποχρεώσεις. Χρειάζεται και δομές που να στηρίζουν πραγματικά εκείνους που καλούνται καθημερινά να την κρατήσουν ζωντανή.
