Μετονομάζεται το Γυμνάσιο Μεσαγρού Αίγινας — τιμή στον Γεώργιο Καλό

Με απόφαση της Υπουργού Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, το Γυμνάσιο Μεσαγρού Αίγινας μετονομάζεται σε «Γυμνάσιο Μεσαγρού Αίγινας – Γεώργιος Καλός». Η απόφαση δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ και η ισχύς της αρχίζει από τη δημοσίευσή της.

Το αίτημα που έφτασε στο Σώμα

Το ενδιαφέρον στοιχείο της υπόθεσης δεν είναι η υπουργική απόφαση αυτή καθεαυτή, αλλά ο τρόπος με τον οποίο γεννήθηκε. Η πρωτοβουλία δεν προήλθε από κάποιο κόμμα, από τη δημοτική αρχή ή από το Υπουργείο. Προήλθε από την ίδια τη σχολική κοινότητα και τους κατοίκους.

Το θέμα εισήχθη στην ημερήσια διάταξη του Δημοτικού Συμβουλίου Αίγινας κατόπιν αιτήματος 30 πολιτών, με βάση το άρθρο 215 παρ. 3 του ν. 3463/2006 (Δημοτικός και Κοινοτικός Κώδικας) και τον Κανονισμό Λειτουργίας του Δημοτικού Συμβουλίου (αριθμ. 2804/2025, ΦΕΚ Β΄ 109/21-01-2025). Πρόκειται για τη διάταξη που επιτρέπει σε ομάδα δημοτών να «σπρώξει» ένα ζήτημα στο τραπέζι του Σώματος, παρακάμπτοντας το φίλτρο της δημοτικής πλειοψηφίας.

Το αίτημα υπέβαλε ο Διευθυντής του Γυμνασίου Μεσαγρού Νικόλαος Οικονόμου, συνοδευόμενο από 29 υπογραφές πολιτών, ακριβή αντίγραφα των πρακτικών του Συλλόγου Διδασκόντων και του Σχολικού Συμβουλίου. Η αιτιολόγηση ήταν αφοπλιστικά συγκεκριμένη: «Το Γυμνάσιο του Μεσαγρού, στο οποίο στεγαζόμαστε, το οφείλουμε σε αυτόν».

Η συνεδρίαση της 11ης Σεπτεμβρίου 2025

Στην 18η/2025 τακτική συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου Αίγινας, που πραγματοποιήθηκε διά ζώσης στην αίθουσα «Ιωάννης Πούντος», το θέμα συζητήθηκε ως 2ο της ημερήσιας διάταξης. Το Σώμα, αφού έλαβε υπόψη την πρόταση, τις τοποθετήσεις των μελών και του Δημάρχου Ιωάννη Ζορμπά, καθώς και τις διατάξεις των ν. 3463/2006 και 3852/2010, αποφάσισε ομόφωνα (απόφαση 95/2025, ΑΔΑ: ΡΡ2ΒΩ68-Ξ2Η) την ονοματοδοσία. Η απόφαση προέβλεψε επίσης ότι η τελετή ονοματοδοσίας θα πραγματοποιηθεί «σε χρόνο που θα προσδιοριστεί αρμοδίως».

Ποιος ήταν ο Γεώργιος Καλός

Ο Γεώργιος (Γιώργος) Καλός γεννήθηκε στον Πόρο Τροιζηνίας το 1949. Σπούδασε Μαθηματικά και Ηλεκτρονική στη Φυσικομαθηματική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, δίδαξε στη Σχολή Ναυτικών Δοκίμων και υπήρξε επιστημονικός συνεργάτης του Πανεπιστημίου Πατρών και του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου.

Εξελέγη για πρώτη φορά βουλευτής Α΄ Πειραιά και Νήσων το 1989 και παρέμεινε στη Βουλή έως το 2007. Στη διάρκεια της κοινοβουλευτικής του θητείας εργάστηκε συστηματικά στην Κοινοβουλευτική Συνέλευση του Συμβουλίου της Ευρώπης σε θέματα εκπαίδευσης και επιμόρφωσης των νέων. Διετέλεσε Τομεάρχης Παιδείας της Νέας Δημοκρατίας από το 1996 έως το 2004 — δηλαδή διαμόρφωσε το εκπαιδευτικό πρόγραμμα του κόμματος επί οκτώ χρόνια πριν αναλάβει κυβερνητικό αξίωμα — και στη συνέχεια Υφυπουργός Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων από τις 10 Μαρτίου 2004 έως τις 19 Σεπτεμβρίου 2007, στο υπουργείο υπό τη Μαριέττα Γιαννάκου.

Μετά την αποχώρησή του από την ενεργό πολιτική ασχολήθηκε με τη συγγραφή — επιστημονικές εργασίες, πολιτικά δοκίμια, αλλά και ποίηση και πεζογραφία. Απεβίωσε στις 25 Αυγούστου 2018, σε ηλικία 69 ετών.

Το νομοθετικό αποτύπωμα της περιόδου 2004–2007

Η τριετία 2004–2007 υπήρξε από τις πυκνότερες νομοθετικά περιόδους του Υπουργείου Παιδείας. Πολλές από τις ρυθμίσεις εκείνης της περιόδου — άλλες αμφιλεγόμενες, άλλες μακρόβιες — καθόρισαν το τοπίο της ελληνικής εκπαίδευσης για πάνω από μία δεκαετία. Παραθέτουμε τις σημαντικότερες.

ν. 3255/2004 — Το σύστημα διορισμών 60% / 40%

Ο πρώτος μεγάλος νόμος της περιόδου (ΦΕΚ Α΄ 138/22-07-2004) αναμόρφωσε το σύστημα μόνιμων διορισμών εκπαιδευτικών: 60% από τον γραπτό διαγωνισμό του ΑΣΕΠ και 40% από ενιαίο πίνακα αναπληρωτών με βάση την πραγματική προϋπηρεσία, τροποποιώντας την αναλογία 75%/25% του ν. 3027/2002. Το σύστημα αυτό καθόρισε τους διορισμούς για μία ολόκληρη γενιά εκπαιδευτικών, μέχρι που οι σχετικές διατάξεις κρίθηκαν αντισυνταγματικές από την Ολομέλεια του ΣτΕ (απόφαση 527/2015) και οδήγησαν σε σειρά ακυρωτικών αποφάσεων.

ν. 3369/2005 — Συστηματοποίηση της διά βίου μάθησης

Πρώτη ολοκληρωμένη απόπειρα να αποκτήσει η χώρα ενιαίο θεσμικό πλαίσιο για τη διά βίου εκπαίδευση, με σύνδεση της τυπικής, μη τυπικής και άτυπης μάθησης. Αποτέλεσε τη βάση πάνω στην οποία χτίστηκαν οι μεταγενέστεροι νόμοι για τη διά βίου μάθηση και την πιστοποίηση προσόντων.

ν. 3374/2005 — Διασφάλιση ποιότητας, ECTS και Παράρτημα Διπλώματος

Ο νόμος που ευθυγράμμισε την ελληνική ανώτατη εκπαίδευση με τη Διαδικασία της Μπολόνια: εισήγαγε το σύστημα μεταφοράς πιστωτικών μονάδων (ECTS), το Παράρτημα Διπλώματος και το πλαίσιο αξιολόγησης και διασφάλισης ποιότητας των ΑΕΙ. Είναι ίσως η ρύθμιση με τη μεγαλύτερη διάρκεια ζωής από όλες της περιόδου.

ν. 3467/2006 — Επιλογή στελεχών εκπαίδευσης

Με τον νόμο αυτό (ΦΕΚ Α΄ 128/21-06-2006) αναμορφώθηκε το σύστημα επιλογής διευθυντών σχολικών μονάδων, σχολικών συμβούλων, προϊσταμένων και διευθυντών εκπαίδευσης, μαζί με ρυθμίσεις για τη διοίκηση της εκπαίδευσης. Πρόκειται για το πλαίσιο που, με διαδοχικές τροποποιήσεις, όρισε επί χρόνια τη διαδικασία στελέχωσης της εκπαιδευτικής ιεραρχίας.

ν. 3475/2006 — Η γέννηση των ΕΠΑΛ και των ΕΠΑΣ

Ο νόμος με το ισχυρότερο ίχνος στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση (ΦΕΚ Α΄ 146/13-07-2006). Αναδιάρθρωσε συνολικά την τεχνική επαγγελματική εκπαίδευση: κατήργησε τα ΤΕΕ και δημιούργησε τα Επαγγελματικά Λύκεια (ΕΠΑΛ) και τις Επαγγελματικές Σχολές (ΕΠΑΣ), καθόρισε τα ωρολόγια προγράμματα και τα επαγγελματικά δικαιώματα των αποφοίτων και ρύθμισε τα ζητήματα της ιδιωτικής επαγγελματικής εκπαίδευσης.

Στον ίδιο νόμο οφείλεται και μια ονομασία που όλοι χρησιμοποιούμε καθημερινά: από το σχολικό έτος 2006-2007 τα Ενιαία Λύκεια μετονομάστηκαν σε Γενικά Λύκεια (ΓΕΛ).

Το τοπικό έργο: γιατί η Αίγινα θυμάται

Η αιτιολόγηση των κατοίκων της Αίγινας δεν στάθηκε, ωστόσο, στα ΦΕΚ. Στάθηκε στα κτίρια. Σύμφωνα με το αίτημα που κατατέθηκε στο Δημοτικό Συμβούλιο, επί της θητείας του Γεωργίου Καλού:

• Ανοικοδομήθηκαν τα σχολικά συγκροτήματα του Δημοτικού και του Γυμνασίου Μεσαγρού.
• Θεμελιώθηκε το σχολικό συγκρότημα του ΕΠΑΛ Αίγινας, στο οποίο συστεγάζεται και το 1ο Γυμνάσιο Αίγινας.
• Επεκτάθηκαν οι αίθουσες στο Δημοτικό Σχολείο Αγίων Ασωμάτων, με μετατροπή του από 3θέσιο σε 6θέσιο.
• Καταργήθηκε η διπλοβάρδια στα σχολεία του νησιού.

Το αίτημα κλείνει με μια φράση που έχει τη δική της πολιτική βαρύτητα: «Ας αποτελέσει, λοιπόν, φωτεινό παράδειγμα και το ξεκίνημα αντίστοιχων ενεργειών, όπου οι πολιτικοί θα παραμερίσουν τα προσωπικά τους συμφέροντα και θα επικεντρωθούν στην υλοποίηση αντίστοιχων έργων».

Μια πρωτιά 50 ετών

Η μετονομασία έχει και μια διάσταση που ξεπερνά την Αίγινα. Στα πενήντα χρόνια της Μεταπολίτευσης, από το «τιμόνι» του Υπουργείου Παιδείας πέρασαν 32 υπουργοί και περισσότεροι από 70 υφυπουργοί. Καμία σχολική μονάδα δεν είχε ζητήσει έως σήμερα να προσθέσει το όνομα κάποιου από αυτούς στον τίτλο της.

Τα ελληνικά σχολεία έχουν επιλέξει κατά καιρούς να τιμήσουν ποιητές, λογοτέχνες, συνθέτες, ακαδημαϊκούς και αγωνιστές — από τον Οδυσσέα Ελύτη και τον Κωστή Παλαμά μέχρι τον Μίκη Θεοδωράκη, τον Μανώλη Γλέζο, την Έλλη Αλεξίου και την Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ. Ποτέ, όμως, πολιτικό πρόσωπο που άσκησε αρμοδιότητες στην ίδια την εκπαίδευση.

Το Γυμνάσιο Μεσαγρού είναι το πρώτο. Και η αιτία δεν είναι κάποια μεταρρύθμιση με το όνομά του, αλλά κάτι πολύ πιο πεζό και πολύ πιο απτό: τέσσερα κτίρια και το τέλος της διπλοβάρδιας σε ένα νησί.

Το θεσμικό πλαίσιο της μετονομασίας

Η αρμοδιότητα μετονομασίας σχολικών μονάδων ασκείται από τον/την Υπουργό Παιδείας με βάση την παρ. 6 του άρθρου 5 του ν. 1566/1985 (Α΄ 167) και την παρ. 15 του άρθρου 59 του ν. 3966/2011 (Α΄ 118), ενώ η επωνυμία των σχολείων ρυθμίζεται από το άρθρο 1 του π.δ. 79/2017 (Α΄ 109).

Η υπόθεση της Αίγινας αποτελεί, από αυτή την άποψη, ένα διδακτικό παράδειγμα ορθής διοικητικής αλληλουχίας: πρωτοβουλία σχολικής κοινότητας → απόφαση Συλλόγου Διδασκόντων και Σχολικού Συμβουλίου → αίτημα δημοτών κατά το άρθρο 215 παρ. 3 ν. 3463/2006 → ομόφωνη απόφαση Δημοτικού Συμβουλίου → εισήγηση Διεύθυνσης Εκπαίδευσης → εισήγηση Περιφερειακής Διεύθυνσης → υπουργική απόφαση → ΦΕΚ.