Η συρρίκνωση της πρόσβασης των αποφοίτων ΕΠΑΛ στην τριτοβάθμια εκπαίδευση μετά την κατάργηση των ΤΕΙ

Τα αριθμητικά δεδομένα μιας δεκαετίας επιβεβαιώνουν το πρόβλημα

Η κατάργηση των Τεχνολογικών Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων (ΤΕΙ) και η ενσωμάτωσή τους στα Πανεπιστήμια, που ολοκληρώθηκε σταδιακά μεταξύ 2018 και 2019, άλλαξε ριζικά το τοπίο πρόσβασης των αποφοίτων Επαγγελματικών Λυκείων (ΕΠΑΛ) στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Η επίκαιρη ερώτηση της βουλευτή Β2 Δυτικού Τομέα Αθηνών κ. Μαρίας Συρεγγέλα (Νέα Δημοκρατία) προς την Υπουργό Παιδείας κ. Σοφία Ζαχαράκη, με ημερομηνία 19 Μαρτίου 2026, αναδεικνύει ακριβώς αυτό το ζήτημα. Η εξέταση των αριθμητικών δεδομένων μιας δεκαετίας — πέντε χρόνια πριν και πέντε χρόνια μετά την κατάργηση — επιβεβαιώνει ότι η ανησυχία είναι βάσιμη.

1. Το πλαίσιο πριν την κατάργηση των ΤΕΙ (2014–2018)

Πριν τη μεταρρύθμιση, οι απόφοιτοι ΕΠΑΛ είχαν πρόσβαση στο 20% των θέσεων εισακτέων στα ΤΕΙ — ιδρύματα με τεχνολογικό και εφαρμοσμένο χαρακτήρα, συμβατό με την κατεύθυνσή τους. Παράλληλα, από το 2017 δόθηκε και πρόσβαση στο 1% (αργότερα 5%) των θέσεων στα Πανεπιστήμια. Το αποτέλεσμα ήταν ένας σταθερός αριθμός 5.800–7.000 εισαχθέντων ετησίως από τα ΕΠΑΛ σε ολόκληρη την τριτοβάθμια εκπαίδευση.

Πίνακας 1: Εισαγωγή αποφοίτων ΕΠΑΛ στην τριτοβάθμια εκπαίδευση (2014–2018)

* Μεταβατικό έτος: ξεκίνησε η πρόσβαση στο 5% των θέσεων στα Πανεπιστήμια. Πηγές: Υπ. Παιδείας, ΦΕΚ κατανομής εισακτέων.

Αξίζει να σημειωθεί ότι το 2018 — το τελευταίο έτος πριν την πλήρη κατάργηση των ΤΕΙ — εισήχθησαν περίπου 2.000 απόφοιτοι ΕΠΑΛ σε πανεπιστημιακά τμήματα (ποσοστό 5%) και περίπου 4.500 σε ΤΕΙ (ποσοστό 20%), σύνολο περίπου 6.980. Αυτός ήταν ο υψηλότερος αριθμός εισαχθέντων ΕΠΑΛ στην τριτοβάθμια εκείνη την περίοδο.

2. Η εικόνα μετά την κατάργηση των ΤΕΙ (2019–2025)

Από το 2019 και εντεύθεν, οι απόφοιτοι ΕΠΑΛ διεκδικούν μόνο το 5% των θέσεων στα Πανεπιστήμια (τα πρώην ΤΕΙ εντάχθηκαν πλέον σε αυτά) και το 20% στις Στρατιωτικές Σχολές, Σώματα Ασφαλείας και ΑΕΝ. Παράλληλα, η θέσπιση της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής (ΕΒΕ) το 2021 περιόρισε περαιτέρω τη δυνατότητα εισαγωγής.

Πίνακας 2: Εισαγωγή αποφοίτων ΕΠΑΛ μετά την κατάργηση ΤΕΙ (2019–2025)

** Έτος εφαρμογής ΕΒΕ. Πηγές: Υπ. Παιδείας, δελτία τύπου ανακοίνωσης αποτελεσμάτων. Αριθμοί κατά προσέγγιση.

3. Η αποτύπωση της απώλειας σε αριθμούς

Η σύγκριση των δύο περιόδων αποκαλύπτει σημαντικά ευρήματα:

Αλλαγή φύσης πρόσβασης: Τα ΤΕΙ προσέφεραν ένα εκπαιδευτικό πλαίσιο με εφαρμοσμένο χαρακτήρα, αντίστοιχο της κατάρτισης που παρέχουν τα ΕΠΑΛ. Η ένταξή τους στα Πανεπιστήμια δημιούργησε μια δομική ασυμμετρία: οι απόφοιτοι ΕΠΑΛ καλούνται πλέον να ανταγωνιστούν σε τμήματα με θεωρητικό προσανατολισμό, ξένο προς την τεχνική τους εκπαίδευση.

Κενές θέσεις: Ένα ιδιαίτερα σημαντικό εύρημα. Το 2022, έμειναν κενές 10.839 θέσεις υποψηφίων ΓΕΛ και 128 θέσεις υποψηφίων ΕΠΑΛ στα ΑΕΙ. Παρά τις χιλιάδες ακάλυπτες θέσεις, οι απόφοιτοι ΕΠΑΛ δεν μπορούσαν να τις διεκδικήσουν λόγω του περιοριστικού πλαισίου ποσοστώσεων. Αυτό αποτελεί σοβαρή σπατάλη πόρων και ευκαιριών.

Πτώση ποσοστού επιτυχίας: Ενώ πριν το 2019 η συντριπτική πλειονότητα των υποψηφίων ΕΠΑΛ εισαγόταν κάπου στην τριτοβάθμια (κυρίως στα ΤΕΙ), μετά το 2019 το ποσοστό επιτυχίας ξεκίνησε από μόλις 31% και παραμένει σημαντικά χαμηλότερο από αυτό των ΓΕΛ.

Τα στοιχεία του 2025: Στις πανελλαδικές εξετάσεις του 2025, συμμετείχαν στη διαδικασία επιλογής 10.454 υποψήφιοι μέσω ΕΠΑΛ, από σύνολο 70.276. Συνολικά εισήχθησαν στην τριτοβάθμια εκπαίδευση 62.848 υποψήφιοι ΓΕΛ και ΕΠΑΛ, σε 68.788 διαθέσιμες θέσεις. Τα δεδομένα αυτά επιβεβαιώνουν ότι, έξι χρόνια μετά την κατάργηση των ΤΕΙ, το πρόβλημα πρόσβασης παραμένει.

Γράφημα 1: Εξέλιξη εισαχθέντων αποφοίτων ΕΠΑΛ ανά κατηγορία ιδρύματος (2014–2025). Η διακεκομμένη γραμμή σηματοδοτεί την κατάργηση των ΤΕΙ.

4. Η τεχνική εκπαίδευση ως πυλώνας ανάπτυξης

Η συζήτηση για τα ποσοστά πρόσβασης δεν αφορά απλώς αριθμητικές αναπροσαρμογές. Αφορά τη θέση που επιφυλάσσει η πολιτεία στην τεχνική και επαγγελματική εκπαίδευση μέσα στο εκπαιδευτικό σύστημα — και, κατ’ επέκταση, στην οικονομία και την κοινωνία.

Η ευρωπαϊκή πραγματικότητα: Στις περισσότερες χώρες της ΕΕ, η τεχνική εκπαίδευση αντιμετωπίζεται ως ισότιμος πυλώνας. Στη Γερμανία, το δυαδικό σύστημα (Duales System) αποτελεί πρότυπο παγκοσμίως, με το 50% περίπου των νέων να επιλέγουν την επαγγελματική οδό. Στην Αυστρία, τη Δανία και την Ελβετία, οι απόφοιτοι τεχνικής εκπαίδευσης έχουν πλήρη πρόσβαση σε εφαρμοσμένα πανεπιστήμια (Universities of Applied Sciences). Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τονίζει επανειλημμένα ότι η αναβάθμιση της τεχνικής εκπαίδευσης αποτελεί κλειδί για την αντιμετώπιση της ανεργίας των νέων.

Η ελληνική ανάγκη: Η Ελλάδα αντιμετωπίζει χρόνιο έλλειμμα τεχνικού δυναμικού σε τομείς όπως η ενέργεια, οι ψηφιακές τεχνολογίες, η υγεία, ο τουρισμός, η αγροδιατροφή και οι κατασκευές. Παράλληλα, η ανεργία των νέων παραμένει από τις υψηλότερες στην ΕΕ. Η υποβάθμιση της τεχνικής εκπαίδευσης αποτελεί αυτοκαταστροφική πολιτική: αποθαρρύνει τους μαθητές από την επιλογή ΕΠΑΛ, αποδυναμώνει τη βάση δεξιοτήτων της χώρας και διευρύνει το χάσμα μεταξύ εκπαιδευτικού συστήματος και αγοράς εργασίας.

Η αξία του τεχνίτη: Σε μια εποχή που η τεχνητή νοημοσύνη μεταμορφώνει τις γνωστικές εργασίες, οι τεχνικές δεξιότητες αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη αξία. Ηλεκτρολόγοι, τεχνικοί υπολογιστών, νοσηλευτές, μηχανικοί συντήρησης, τεχνολόγοι τροφίμων — αυτά τα επαγγέλματα δεν αυτοματοποιούνται εύκολα και η ζήτησή τους αυξάνεται συνεχώς.

Τι σημαίνει πρακτικά: Η αύξηση του ποσοστού πρόσβασης από 5% σε 10–15% δεν αποτελεί απλώς αριθμητική διόρθωση. Αποτελεί ένα σαφές μήνυμα προς τους μαθητές, τις οικογένειές τους και την κοινωνία: ότι η τεχνική εκπαίδευση δεν είναι «δεύτερης κατηγορίας», αλλά ένας ισότιμος δρόμος προς τη γνώση και την επαγγελματική αποκατάσταση.

5. Η βουλευτική πρωτοβουλία και οι προτάσεις

Η κ. Συρεγγέλα θέτει στην Υπουργό δύο κρίσιμα ερωτήματα: αν το Υπουργείο σκοπεύει να αυξήσει το ποσοστό εισαγωγής αποφοίτων ΕΠΑΛ στα ΑΕΙ ώστε να αποκατασταθεί εν μέρει η απώλεια, και αν υπάρχει σχεδιασμός για κάλυψη ακάλυπτων θέσεων ΑΕΙ από αποφοίτους ΕΠΑΛ που πληρούν τις προϋποθέσεις της ΕΒΕ.

Τα αριθμητικά δεδομένα ενισχύουν τη βασιμότητα αυτών των αιτημάτων. Η αύξηση του ποσοστού — ενδεχομένως στο 10% ή ακόμη και στο 15% για τα τμήματα που προήλθαν από πρώην ΤΕΙ — θα αντανακλούσε ρεαλιστικότερα τον αρχικό σκοπό πρόσβασης. Ταυτόχρονα, η δυνατότητα κάλυψης κενών θέσεων γενικού τύπου θα αποτελούσε μια δίκαιη λύση χωρίς πρόσθετο κόστος, αξιοποιώντας πόρους που σήμερα χάνονται.

6. Συμπεράσματα

Η μεταρρύθμιση του 2018–2019 είχε σαφή λογική: την αναβάθμιση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης μέσω της ενοποίησης ΤΕΙ–Πανεπιστημίων. Ωστόσο, δεν συνοδεύτηκε από αντίστοιχη μέριμνα για τη διατήρηση του εύρους πρόσβασης των αποφοίτων ΕΠΑΛ. Τα στοιχεία δείχνουν ότι, ενώ πριν την κατάργηση οι απόφοιτοι ΕΠΑΛ απολάμβαναν σταθερή πρόσβαση σε χιλιάδες θέσεις τεχνολογικού χαρακτήρα, σήμερα ο ανταγωνισμός είναι σαφώς πιο δύσκολος και χιλιάδες θέσεις μένουν κενές χωρίς οι υποψήφιοι ΕΠΑΛ να μπορούν να τις διεκδικήσουν.

Η τεχνική και επαγγελματική εκπαίδευση αποτελεί πυλώνα ανάπτυξης κάθε σύγχρονης οικονομίας. Η ισότιμη πρόσβαση των αποφοίτων της στην τριτοβάθμια εκπαίδευση δεν είναι απλώς θέμα εκπαιδευτικής πολιτικής — είναι θέμα κοινωνικής δικαιοσύνης. Η επίκαιρη ερώτηση της κ. Συρεγγέλα ανοίγει μια αναγκαία συζήτηση που αφορά δεκάδες χιλιάδες νέους ανθρώπους κάθε χρόνο.

Σημείωση: Τα αριθμητικά δεδομένα προέρχονται από δελτία τύπου του Υπουργείου Παιδείας, ΦΕΚ κατανομής εισακτέων, και δημοσιεύματα εκπαιδευτικών ιστοσελίδων. Για το 2025: υποψήφιοι ΕΠΑΛ 10.454, σύνολο εισαχθέντων ΓΕΛ+ΕΠΑΛ 62.848 σε 68.788 θέσεις (Υπ. Παιδείας, 24/07/2025). Ορισμένοι αριθμοί παλαιότερων ετών είναι κατ’ εκτίμηση.

Επίκαιρη Ερώτηση Συρεγγέλα Κωνσταντίνου Μαρία (ΝέαΔημοκρατία)